مقدمه فصل پنجم
مطالب کلیدی
- نظریههای نقشمند در دهههای 1980- 1970 در آلمان نشان دهندة دور شدن از نوع شناسی زبانی ایستاست.
- رایس بر تعادل در سطح متن تأکید میکند و نقشهای زبان را به انواع متن و به راهبرد ترجمه مرتبط میسازد.
- نظریة خانم هولز ماتاری در باب عمل ترجمه: فرآیندی ارتباطی است که شماری نقش آفرینان (players) را دربر میگیرد.
- نظریه اسکوپوس (skopos) که متعلق به ورمیر و دربارة راهبرد ترجمه است مبتنی بر هدف متن مقصد میباشد و در نظریههای رایس و ورمیر بسط مییابد.
تحلیل متن ترجمه مدار (translation-oriented) متعلق به خانم نورد. رویکردی نقشمند است که به متن مبداء توجه بیشتری دارد.
انواع متن
کاتارینا رایس و تعادل در ترجمه
کار خانم کاتارینا رایس در دهة 1970 بر اساس مفهوم تعادل (فصل 3) استوار است، اما به جای لغت یا جمله، متن را سطحی تلقی میکند که در آن، ارتباط برقرار می شود و باید تعادل را در آن جستجو کرد (رایس، 14-113: 89/ 1977) رویکرد نقشمند وی اساساً متوجه تنظیم ارزیابی ترجمههاست. این نظریه در واقع مقولهبندی سه راهی نقشهای زبان را که متعلق به کارل بولر است، به وام میگیرد. رایس این سه نقش را به «ابعاد» زبان همتراز آنها، و نیز به انواع متن یا موقعیتهای ارتباطی که از این متون استفاده میکند، مرتبط می سازد. ارتباط یاد شده را در جدول 5.1 میتوان مشاهده کرد. رایس مشخصة اصلی هر نوع متنی را به شرح زیر تلخیص نموده است:
عمل ترجمانی
هولز مانتاری و الگوی عمل ترجمانی
الگوی عمل ترجمانی که خانم هولز مانتاری Translatorisches Handlen: (Theorie und Methode) مطرح ساخت،با این هدف مفاهیمی را از نظریة ارتباط و نظریة عمل اخذ نمود که الگو و رهنمودهایی فراهم کند تا در بسیاری از شرایط ترجمة حرفهای قابل اجرا و عملی باشند. عمل ترجمه اساسا ترجمه را یک تعامل انسانی نتیجهمدار (outcome- oriented) و مقصودگرا میداند و فرایند ترجمه را به صورت ترکیباتی پیامرسان (message- tranmitter) مورد تأکید قرار میدهد که متضمن انتقال فرهنگی است:
نظریهی اسکوپوس پنجم
اسکوپوس یعنی هدف
اسکوپوس، لغتی یونانی است به معنی «هدف» (aim) یا «مراد» (purpose)، و در دهة 1970 هانس. ی. ورمیر آن را به مثابة اصطلاحی برای مقصود و مراد ترجمه و عمل ترجمه، ارائه نمود. مهمترین اثر مکتوب در مورد نظریة اسکوپوس کتابی است با عنوان «شالودة نظریة عام ترجمه» که ورمیر آن را به اتفاق خانم کاتارینا رایس (رایس و ورمیر، 1984) نوشت. اگرچه نظریة اسکوپوس مقدم بر نظریة عمل ترجمانی خانم هولز مانتاری است، میتوان آن را بخشی از همان نظریه دانست، زیرا عمل ترجمانی را مورد بحث قرار میدهد که مبتنی بر متن مبداء است و باید مورد گفتگو قرار بگیرد و آنگاه انجام شود و دارای هدف و نتیجه است…
ادامه مطلب
تحلیل متن ترجمهمدار
کریستیان نورد
خانم کریستیان نورد در کتابش، «تحلیل متن در ترجمه» (91/ 1988) الگوی نقشمند مفصلتری را مطرح میسازد که شامل عناصر تحلیل متن است و سازمانبندی (organization) متن را در سطح جمله یا فراتر از سطح جمله بررسی میکند. نورد نخست میان دو نوع اساسی محصول (و فرآیند) ترجمه تمایز قایل میشود که عبارتنداز ترجمه اسنادی (documentary) و ترجمه ابزاری (instrumental)
خلاصه فصل پنجم
نظریههای نقشگرایی و ارتباطی
نظریههای نقش گرایی و ارتباطی ترجمه که در دهههای 1970 و 1980 در آلمان پیشرفت نمودند، ترجمه را از یک پدیده زبانی ایستا به مرحلهای کشاندند که کاری ارتباطی و میان فرهنگی تلقی میشود.
میتوانید به فهرست عناوین کتاب مطالعات ترجمه جرمی ماندی برگردید و بقیهی فصول کتاب را ببینید:
