فصل دوم : نظریه ترجمه پیش از سده بیستم

فصل دوم : نظریه ترجمه پیش از سده بیستم

نکات کلیدی و مقدمه فصل نظریه ترجمه

سرفصل‌های نظریه ترجمه چیست؟

هدف این فصل آن نیست که تاریخ جامع ترجمه یا مترجمان را در اعصار گذشته بازگو کند، که البته این مهم از حوصلة کتاب حاضر خارج است. در عوض، توجه عمدة ما به موضوع تکراری ترجمه‌های «لغت به لغت» و «مفهوم به مفهوم» معطوف است. بحثی که بر قسمت اعظم نظریة ترجمه غالب است و نیومارک (4: 1981) آن را «دورة پیش زبانی ترجمه» می‌نامد. موضوع مذکور موضوعی است که خانم سوزان بسنت در بخش «تاریخ نظریه ترجمه» در کتابش، «مطالعات ترجمه» (1991) آن را به «ظهور دوباره  دوباره همراه با تأکیدات مختلفی که به اقتضای مفاهیم مختلف زبان و ارتباط صورت می‌گیرد»،

ترجمه لغت به لغت یا ترجمه مفهوم به مفهوم

نظریه ترجمه و ارتباطش به نوع ترجمه 

تا نیمه دوم سده بیستم ظاهراً نظریة ترجمه در چیزی حبس شده بود که جورج استاینر (319:‌ 1998) آن را مبحثی «عقیم در دستة سه تایی «ترجمة تحت اللفظی»، «آزاد»، و «امین» (faithful) می‌نامد. تمایز میان ترجمة «لغت به لغت» (یعنی تحت اللفظی) و «مفهوم به مفهوم» (یعنی تداوم داشته و اساس اثار مهم ترجمه‌ای در سده‌های نزدیکتر را تشکیل می‌دهند. سیسرو، طرح اصلی رویکرد خود در باب ترجمه را در کتابش، «بهترین نوع خطابه» (1960/ 46 قبل از میلاد) ارائه کرده…

مارتین لوتر و ترجمه انجیل آلمانی

تقابل ترجمه آزاد (لغت به لغت) و تحت‌اللفظی

مسائل ترجمه تحت‌اللفظی و آزاد در جامعه غربی تا یک هزار سال پس از سنت جروم بر اساس ترجمه کتاب مقدس و سایر متون مذهبی و فلسفی استوار بود. دلمشغولی کلیسای کاتولیک رومی انتقال معانی دیرین و «دقیق» انجیل در ترجمه بود. 

امانت، روح، صحت 

امانتداری در ترجمه و معنی واقعی آن – نگاهی به نظریه‌ها 

اخانم فلورا آموس در کتابش: «نخستین نظریه‌های ترجمه»، تاریخ نظریه ترجمه را سندی می‌داند که به هیچ وجه نشانی از پیشرفت قابل تشخیص ندارد و مرتب هم نیست» (آموس، 73/ 1920). نظریه‌های ترجمه به طور کلی ربطی به هم نداشته و شمار زیادی از آن‌ها مقدمه و تفریظ (comment) هستند که به وسیلة کاروران مختلف نوشته شده‌اند و آنان اغلب از وجود مطالبی که پیش از ایشان نگاشته شده بود، بی‌خبر بودند و یا عمدة مطالب را نادیده می‌انگاشتند. شرحی از مورد یاد شده چنین است:

 

 

اقدامات اولیه در نظریه ترجمه نظام‌مند، دریدن، دوله وتیتلر

نظریه ترجمه نظام‌مند

در نظر آموس (137: 73/ 1920) انگلستان سدة هفدهم با وجود کسانی چون دنهام، کولی، و دریدن، و با احکام معول و سنجیده که هدف و معنی بی‌چون و چرایی داشتند «حکایت از پیشرفت‌های مهمی در نظریه  ترجمه داشت. در آن زمان، ترجمه به زبان انگلیسی تقریبا فط منحصر به ترجمه اشعار یونانی و لاتینی باستان می‌شد که برخی از آن‌ها بی‌نهایت آزاد ترجمه می‌شدند… 
 

اشلایر ماخر و اعتباردهی به زبان بیگانه

ترجمه متون علمی و مقایسه با ترجمه متون ادبی

در حالی در سدة هفدهم به اقتباس، و در سدة هجدهم به وظیفة مترجم در خصوص بازافرینی روح متن مبداء برای خواننده آن زمان پرداخته می‌شد، مکتب رمانتیسم در اوایل سدة نوزده به بحث راجع به ترجمه پذیری یا ترجمه ناپذیری پرداخت. در 1813، فردریش اشلایر ماخر، روحانی و مترجم آلمانی، رساله‌ای بسیار تأثیرگذار با عنوان Uber die verschiedenen Methoden des Ubersetzens (در باب روش‌های مختلف ترجمه) در زمینة ترجمه به رشته تحریر آورد. 
 

 

 

 فرضیه ترجمه در سدة نوزده و اوایل سده بیستم در بریتانیا:

 

تأکید بر موقعیت متن مبدا و شکل متن مقصد

در سدة نوزده و اوایل سدة بیستم در بریتانیا بر موقعیت متن مبداء و شکل متن مقصد تأکید می‌شد. نمونه‌ای از مورد فوق، مجادله‌ای است که میان فرانسیس نیومن و ماتیو آرنولد بر سر ترجمة اثری از هومر در گرفت (ونوتی، 41- 118: 1995، و نیز رابینسون، (8-250: 1997).

به سوی نظریه‌ ترجمه عصر حاضر

فهرست بندی جورج استاینر 

جورج استاینر در طبقه‌بندی مفصل و خاصی از تاریخ کهن نظریه ترجمه، چهارده نویسنده را فهرست‌بندی می‌کند که «تقریباً همة آنان مطلبی اساسی یا تازه در مورد ترجمه ابراز کرده‌اند» (استاینر، 283: 1998)، فهرست یاد شده شامل افرادی است نظیر سنت جروم لوتر، دریدن، اشلایر ماخر، و نیز تا سده بیستم ادامه می‌یابد و کسانی مانند ازراپاوند، و والتر بنجامین را ذکر می‌کند. استاینر در واقع آراء نظری مختلف در این دوره را به صورت «بسیار مختصر» شرح می‌دهد:

می‌توانید به فصل دوم کتاب مقدمات ترجمه برگردید و بقیه قسمت‌های این فصل را ببینید و مطالعه کنید:

فصل دوم : نظریه ترجمه پیش از سده بیستم

می‌توانید به فهرست اصلی کتاب برگردید و بقیه ی فصول کتاب را ببینید و در صورت تمایل آن را مطالعه کنید:

کتاب مطالعات ترجمه – جرمی ماندی

جدیدترین ها

مطالب مرتبط