پیشگفتار نویسنده (کتاب مطالعات ترجمه جرمی ماندی)

پیشگفتار نویسنده

مطالعات ترجمه، رشتة دانشگاهی جدیدی است که با مطالعة نظریه و پدیده‌های ترجمه مرتبط است. این رشته ماهیتی میان رشته‌ای و چند زبانه دارد که زبان‌های مختلف، دانش زبان شناسی، مطالعات ارتباطی، فلسفه و انواع مطالعات فرهنگی را دربر می‌گیرد.

به دلیل همین گوناگونی موضوعی، یکی از بارزترین مشکلات در آموزش و یادگیری مطالعات ترجمه آن است که بخش اعظم آن به طور پراکنده در کتاب‌ها و نشریاتی با موضوعات پیش گفته یافت می‌شوند. در نتیجه، «متون» عمدة تألیفی رشتة مذکور بسیار زیاد بوده‌اند که عبارتند از: «معضلات ترجمه» (1963) اثر هانس یواخیم اشتوریگ، و «مطالعاتی در نظریة ترجمه» (1989) اثر اندرو چسترمن، و «کتاب مرجع ترجمه، تاریخ و فرهنگ» (1992) اثر آندره لوفِوِر، و «نظریه‌های ترجمه: گزیده مقالاتی از دریدن و دریدا» (1992) اثر راینر شولته و جان بیگونت، و «نظریة ترجمه در غرب از هردوت تا نیچه» (1997) اثر داگلاس رابینسون، و «جنگ مطالعات ترجمه» (2000) اثر لارنس ونوتی، در متونی دیگر نظیر «دایره المعارف مطالعات ترجمه» (اثر مونا بیکر 1997) و «فرهنگ لغات مطالعات ترجمه» (اثر شاتل ورث و کاونی، 1997) سعی گردیده مفاهیم اصلی گردآوری شوند و توصیفی از این رشته به خواننده ارائه گردد.

هدف کتاب حاضر آن است که مطالعات ترجمه را به طور عملی معرفی نماید. این کتاب تنها در یک جلد به طور انتقادی اما سنجیده به بررسی بسیاری از مهمترین گرایشها و مطالب مربوط به مطالعات ترجمه می‌پردازد که به سبکی قابل فهم نوشته شده‌اند.

در متون توضیحی راهنما که شامل مطالعات موردی مختصری هستند، الگوهای مختلف امروزی مورد استفاده قرار گرفته‌اند تا خواننده ان‌ها را در روند کار مشاهده کند. پژوهش جدیدی به همراه بخش‌های «نکات بحث و تحقیق» در این مطالعات موردی ارائه شده‌اند تا خواننده را به پژوهش و درک بیشتر مباحث ترجمه ترغیب سازند.

بدین ترتیب، کتاب حاضر به مثابه کتابی درسی برای دورة کارشناسی و کارشناسی ارشد رشته‌های ترجمه، مطالعات ترجمه، و نظریة ترجمه، و همچنین به منزلة مقدمه‌ای نظری برای دانشجویان، پژوهشگران، استادان، و مترجمان حرفه‌ای طراحی شده است. هدف آن است که خوانندگان بتوانند آگاهیشان را در باب مباحث و فرازبان مربوط، پرورش دهند و نیز از خود الگوهای یاد شده استفاده کنند. در ضمن امیدوارم بررسی دقیقتر مباحث ویژه و مطالعات تکمیلی، مطالبی که بیشترین جذبه را برای دانشجویان دارد، بتوانند موجب تشویق و ترغیب آنان گردد. در این صورت، کتاب حاضر در رویکرد‌های نظری مختلف ترجمه که هم مربوط به مطالعة دانشگاهی ترجمه و هم مربوط به زبان شناسان حرفه‌ای هستند، پیش در آمدی جذاب و جالب توجه فراهم می‌کند.

هر فصل به بررسی عرصة اصلی این رشته می‌پردازد. موضوعات به گونه‌ای مطرح شده‌اند که خود بسنده باشند تا خوانندگان با توجه دقیق بر آن‌ها بتوانند به سرعت مطالب مورد علاقه خود را پیدا کنند. با وجود این،‌ارتباط موضوعی میان فصول به شکل ارجاعی بوده و این کتاب بدان جهت تنظیم گردیده تا به عنوان متنی درسی بتواند در فن ترجمه، مطالعات و نظریة ترجمه، استفاده شود. کتاب حاوی یازده فصل است که هر کدام را بر اساس طول دورة درسی می‌توان در یک یا دو هفته تدریس نمود تا مناسب نظام ترمی باشد. علاوه بر این، نکات بحث و تحقیق در پایان هر فصل، مطالب اولیه و زیربنایی را برای دانشجویان فراهم می‌کنند تا انان تحقیق خود را تکمیل کنند. آراء این زمینه نیز از عقاید مقدماتی (ارائه موضوعات اصلی مطالعات ترجمه در فصل 1) آغاز می‌شود و تا اندیشه‌‌های پیچیده‌تر ادامه می‌یابد و دانشجویان رفته رفته با اصطلاحات و مفاهیم مأنوس‌تر می‌شوند. این پیشرفت به طور کلی بر حسب توالی تاریخی است و از نظریة قبل از سدة دوازده در فصل 2 شروع می‌گردد و تا نظریه‌های زبان مدار (در جای جای فصول 3 تا 6) و دستاورد‌های تازه در مطالعات فرهنگی، نظیر مبحث پسامستعمراتی (فصل 8) ادامه می‌یابد.

در این کتاب بیشتر وضوح مطالب هدف من بوده، بنابراین تمام فصول از طرح زیر پیروی می‌کنند:

یک جدول مقدماتی که آراء‌ و اصطلاحات کلیدی را ارائه می‌کند،

متن اصلی که به طور مشروح به توصیف الگوها و موضوعات مورد بحث می‌پردازد،

مطالعات موردی توضیحی که الگوی اصلی همان فصل را به کار می‌گیرد و ارزیابی می‌کند،

پیشنهاد منابع مطالعاتی بیشتر،

خلاصه ارزیابی فشرده‌ای از همان فصل،

شماری نکات بحث و تحقیق تا از طریق آن‌ها به تفکر و تحقیق بپردازیم.

درست مانند نکات فوق، این کتاب باید به صورت گزینشی مطالعه شود. نظریه پردازان و الگوهای مندرج در کتاب بدان دلیل انتخاب شده‌اند که تأثیری چشمگیر بر مطالعات ترجمه داشته‌اند و نیز خصوصا بیانگر رویکرد‌های مندرج در هر فصل هستند. حذف بسیاری از دیگر مطالب ارزشمند به علت کمبود جا و هدف اصلی این کتاب بوده که باید شماری از رویکرد‌های نظری را به روشنی مطرح نماید.

بنا به دلیل فوق، پیشنهاد‌های مشروحی برای مطالعة بیشتر ارائه شده‌اند. علت طرح این پیشنهاد‌ها آن است که دانشجویان تشویق شوند و به متون اساسی و پایه مراجعه کنند، پس آنگاه آراء و اندیشه‌هایی را که در هر فصل مطرح شده، دنبال نمایند و نیز به بررسی تحقیقاتی بپردازند که در کشور و زبان خودشان انجام می‌شود. بدین ترتیب، کتاب حاضر به همراه نکات فوق باید به نحو مطلوبی مورد استفاده قرارگیرد و مورد تأیید منابع کتابخانه موسسات آموزشی واقع شود. در اینجا سعی شده تا آثار و منابعی پیشنهاد شوند که هم چاپ تازه‌شان و هم تجدید چاپ آن‌ها در یکی از منتخبات به سادگی قابل دسترسی باشد.

کتاب شناسی جامعی به همراه شماری پایگاه‌های شبکه جهانی در انتهای این اثر فراهم آمده تا از طریق ان‌ها بتوانید اطلاعات به روز درباره هم اندیشی‌ها، انتشارات و سازمان‌های مربوط را پیدا کنید. من بیشتر بر بازتاب، بررسی، و آگاهی از این رشتة جدید، و نیز کاربرد این ظنریه در عمل و تحقیق تأکید کرده‌ام.

یک موضوع مهم دیگر در کتاب حاضر، انتخاب زبان‌های مناسب برای متون مورد استفاده در مطالعات موردی بوده است که در آن‌ها نمونه‌هایی از متون انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، ایتالیایی، و اسپانیایی وود دارند. پاره‌ای نمونه‌های دیگر نیز از متون هلندی، پنجابی، و روسی ارائه شده‌اند. با وجود این، مطالعات موردی به نحوی نگاشته شده‌اند که بر مسائل نظری تأکید می‌کنند و نباید آن‌ها را از موضوعات ناآشنا به زبان‌های خاص جدا کرد.

متن گوناگونی در این کتاب ارائه شده‌اند که عبارتند از کتاب مقدس، شعر بیوولف داستان‌هایی از گارسیا مارکز و مارسل پروست، اسناد اتحادیة اراوپا و یونسکو، دفترچه راهنمای مسافرتی، کتاب آشپزی کودکان، و ترجمة کتاب هری پاتر. ترجمة فیلم و گویش نیز به زبان‌های فرانسوی، آلمانی، و پنجابی ارائه شده‌اند. از این گذشته، هدف آن است برخی متون توضیحی کمکی به سایر زبان‌ها که در پایگاه شبکة جهانی انتشارات را تلیج قابل دسترسی است، مورد استفاده دانشجویانی قرار گیرد که زبان‌های دیگر را مطالعه می‌کنند. (http://www.routedge.com/textbooks/its/htm) مهمتر از همه این که امیدوارم این کتاب با کمک به خوانندگان و تشویق آنان به پی گیری رشتة جدید مطالعات ترجمه در توسعة رشتة مذکور سهیم باشد و خوانندگان بتوانند در این رشتة پویا به علائق خود دست یابند.