مقدمه فصل نهم
· ونوتی: «ناپیدایی» مترجم در دنیای کنونی نشر.
· ونوتی: «آشنایی زدایی» (foreignizing) در برابر «غرابت زدایی» در ترجمه و «ضرورت عمل».
· برمن: تحلیلگر منفی (negative analytic) و شکلشکنی (deformation) ترجمه.
· گزارشهای مترجمان ادبی از کارشان: «گوش» و «صدا».
· شبکة قدرت صنعت نشر.
ونوتی و برنامه فرهنگی و سیاسی ترجمه
شرح کار مترجمان ادبی
بررسی با دوراندیشی در فرایند ترجم
اگرچه توری (65: 1995، نیز فصل 7) هشدار میدهد که اظهار نظرهای افراد دخیل در فرآیند ترجمه را باید با دوراندیشی بررسی نمود زیرا این اظهارنظرها ممکن است مغرضانه یا جهت دار باشند، اما اظهارنظرهای مذکور در بهترین شرایط نشانة مهمی از تمرینات عملی ترجمه هستند و در بدترین حالت ممکن دست کم آن چیزی را آشکار میسازند که دست اندرکاران ترجمه احساس میکنند باید انجام دهند. این بخش محدود به مترجمان انگلیسی زبان داستانهای آمریکای لاتین است، اما آراء و مطالب ارائه شده بیانگر آثار بسیاری مترجمان دیگر نیز هستند.
قدرت شبکه صنعت چاپ
ونوتی (66- 33: 1998، 3- 1 1992) به شرح نمونهای بارز از سرنوشت مترجم ادبی میپردازد و به حال آنان تأسف میخورد که چگونه معمولا برای حقالترجمهای ناچیز قرارداد میبندند و توضیح میدهد که عمدتا ناشران هستند (نه مترجمان) که ترجمهها را تعیین میکنند و به طور کلی هزینة کار ترجمه را به حداقل میرسانند. همان ور که ونوتی نشان میدهد (10-9: 1995) ناشران نسبت به اعطای امتیاز مالکیت اثر یا اعطای سهمی از حق تکثیر اثر به مترجم اکراه دارند. ونوتی برای این مسئله که شکل دیگری از سرکوبی مترجم است و صنعت چاپ آن را بر وی اعمال میکند، تأسف میخورد، اما این سرکوبی آنقدرها غیرعادی نیست چون نقش مترجم در این شبکه بسیار ضعیف است. فوسیت (189: 1995) شبکة پیچیدة یاد شده شبکة پیچیدة یاد شده را بازی قدرت توصیف میکند که محصول نهایی آن به طرز چشمگیری به وسیلة ویراستاران و ویرساتاران فنی شکل میگیرد. مورد مذکور غالبا منجر به غرابت زدایی ترجمه میشود.
بحث راجع به کار ونوتی
تحلیل ونوتی از سلطة انتشارات آنگلو- آمریکایی ظاهراً با مناسبات قدرت جهان پسا مستعمراتی منطبق است (فصل 8)، اما بحث گستردهای را مطرح ساخته و عکسالعمل برخی نظریهپردازان ترجمه را موجب شده است (مثلا، انتقادات مندرج در کتاب هرمن، 3-1: 1999). پیم (1996) آمار ونوتی را مورد بحث قرار داده و متوجه میشود که گرچه درصد آثار ترجمهای منتشر شده در آمریکا و انگلیس ظاهراً در سطوح پایینی قرار دارند، در حقیقت بیگمان نشانگر کتابهای زیادی هستند و هر چه شمار کتابهای منتشر شده فزونی یافته است. به رغم برخورد طعنهآمیز پیم با ونوتی، او مسائل زیادی مطرح میکند. مسائل مذکور به شرح زیر هستند:
دریافت پیام و نقد ترجمه
ارتباط میان نحوة کار صنعت چاپ و دریافت پیام ترجمهای معین، در بررسی جامعی که خانم مِگ براون از رمانهای آمریکایی لاتین به عمل آورده صریحا بیان شده است (براون،1994) این بررسی در دهة 1980 در آلمان غربی به چاپ رسید، او تأکید میکند که نقد در آگاه ساختن مردم از تازههای نشر و آماده ساختن خوانندگان نقش دارد. براون طرحهایی را از نظریه دریافت پیام میپذیرد که عبارتند از بررسی این که چگونه اثری با «گسترة توقعات» زیبایی شناختی و هنری خوانندگان همساز یا مخالف است، و یا خوانندگان را دلسرد میکند.
خلاصه فصل نهم
فصل حاضر به مسائل راهبرد ترجمه و نقش مترجم ادبی توجه داشته است. اصطلاح کلیدی در اینجا «ناپیدایی» است که متعلق به ونوتی میباشد. اصطلاح یاد شده اشاره به این نکته دارد که در فرهنگهای آنگلو- آمریکایی به چه ترتیبی جنبة بیگانة متن به وسیله راهبردهای نشر و نیز اولویت «روانی» متن مقصد که موجب محو آثار و نشانههای بیگانگی است، آشکار و هویدا میشود. ونوتی دو راهبرد «غرابتزدایی» و «آشناییزدایی» را مورد بحث قرار میدهد و آشنایی زدایی را با سیست مقاومت در برابر ارزشهای قوم مدارانة خشن و سلطه گرانة ناشران و منتقدان، مورد حمایت و تأیید قرار میدهد. برمن که تأثیری مهم بر ونوتی دارد، نیز دربارة لزوم آن راهبردهای ترجمه به بحث میپردازد که اجازه میدهند وجوه بیگانه در فرهنگ مقصد تجربه شوند. سایر افراد دخیل در فرآیند ترجمه نیز مورد بحث قرار گرفتهاند. که یکی از آنها مترجم حرفهای است که کارش را اغلب در شرایطی مبهم بررسی میکنند، و دیگری منتقدان هستند که شکلی از دریافت (مقصود) متن مقصد را ارائه میکنند.
میتوانید به فهرست عناوین کتاب مطالعات ترجمه جرمی ماندی برگردید و بقیهی فصول کتاب را ببینید:
کتاب مطالعات ترجمه – جرمی ماندی
