مقدمه فصل ششم
و نکات کلیدی
در دهة 1990، تحلیل گفتمان در مطالعات ترجمه شهرت و اهمیتی بسزا یافت. رابطهای میان تحلیل گفتمان و الگوی تحلیل متن متعلق به کریستیان نورد وجود دارد که در فصل پیش بررسی گردید و در آن، سازمانبندی متن در حدی فراتر از سطح جمله مورد بررسی قرار میگیرد.
ادامه مطلب
الگوی زبان و گفتمان متعلق به هالیدی
دستور نقشمند منتظم
الگوی تحلیل گفتمان هالیدی مبتنی است بر آنچه وی «دستور نقشمند منتظم» مینامد. این الگو با مطالعة زبان به مثابه وسیلة ارتباط، انطباق داده شده و معنی را در انتخابهای زبانی نویسنده در نظر میگیرد و این انتخابها را به روشی نظام یافته به چارچوب اجتماعی- فرهنگی گسترده، مرتبط میسازد. الگوی مذکور، تسیم بندی سهگانة نقشهای زبانی بولر را که ما در فصل 5 شرح دادیم، به عاریت میگیرد. در الگوی هالیدی، ارتباطی قوی میان نمودهای (realization) سطحی نقشهای زبان و چارچوب اجتماعی- فرهنگی وجود دارد (برای توضیح کامل در این مورد اگینز، 1994). رابطة یاد شده را در شکل 6.1 میتوانید ببینید.
الگوی ارزیابی کیفیت ترجمه متعلق به هاوس
اگرچه شباهتهایی میان مقولات و تحلیل متن الگوی هاوس از یک سو، و تحلیلهای نقشمند از سوی دیگر وجود دارد که در فصل قبل شرح دادیم، اما دستاوردهایی کلیدی نیز وجود دارند. هاوس، خود، اندیشة پایبندی بیشتر خوانندة مقصد به شایستگی ترجمه را با عنوان اساسا غلط رد میکند و به همین دلیل الگویش را بر اساس تحلیل تطبیقی متن مبداء- مقصد قرار میدهد که این کار به ارزیابی کیفیت ترجمه میانجامد و بر خطاها یا ناهماهنگیها تأکید میورزد الگوی اولیه هاوس (1977) انتقاداتی را متوجه وی ساخت که در نسخة بازنگری شدة بعدیش (4- 101، 1997) به آنها میپرازد. بعضی از این انتقادات مباحث دو فصل پیشین را بازگو میکند، انتقادات مذکور به ماهیت، پیچیدگی، و اصطلاحات مقولات تحلیلی مورد استفاده، و نیز به فقدان متون شعری—نری در مطالعات موردی هاوس مربوط میشوند.
ادامه مطلب
تحلیل سطح منظورشناختی و متن متعلق به پیکر
کتاب درسی مترجمان
کتاب هاوس در 1977 شاید اولین اثر مهم مطالعات ترجمه بود که از الگوی پرطرفدار هالیدی بهره گرفت. اثر دیگری که در سالیان اخیر تأثیری چشمگیر در تمرین ترجمه، و به تبع آن، بر مطالعات ترجمه بر جای گذاشته، کتاب «به بیان دیگر: کتابی درسی دربارة ترجمه» (1992) نوشتة خانم مونا بیکر میباشد. بیکر در این کتاب تعادل را در مجموعهای سطوح گوناگون لغت، بالاتر از لغت، دستور، مضمون، ساختار، انسجام زبانی، و سطح منظور شناختی بررسی میکند. در فصل حاضر توجه خاصی به کاربرد رویکرد منتظم او به ساختار مضمونی و انسجام زبانی و ادغام سطح منظورشناختی مبذول گردیده است، یعنی «توجه به همان شیوهای که از کلام در موقعیتهای ارتباطی استفاده می شود» (بیکر، 217: 1992).
ادامه مطلب
هتیم و میسون
سطح نشانهشناسی بافت وگفتمان
هتیم و میسون: سطح نشانه شناختی (semioic) بافت و گفتمان
دو اثر دیگری که از الگوی زبان هالیدی به وجود آمدند و به ویژه در 1990 در مطالعات ترجمه بسیار تأثیرگذار بودند، عبارتند از «گفتمان و مترجم» (1990) اثر بزیل هتیم و «مترجم، رابط است» (1997) اثر یان میسون، هر دو نویسنده یاد شده در مرکز مطالعات ترجمة شفاهی و کتبی در دانشگاه هریوت وات، واقع در ادینبورو، مشغول کار هستند. انان به نمودهای ترجمه انگارهای و نقشهای میان فردی (نه فقط نقش متنی) توجهی مفرط نشان میدهند و سطحی نشانه شناختی از گفتمان را در الگوهایشان وارد میسازند.
انتقادهای وارد بر رویکردهای تحلیل گفتمان و سیاق سخن در ترجمه
خلاصه فصل ششم
رویکردهای تحلیل گفتمان و سیاق سخن که در این فصل شرح داده شدند، بر پایة الگوی زبان شناسی نقشمند منظم هالیدی قرار دارد که انتخابهای زبانی ریزسطح را به نقش ارتباطی متن و نیز به معنی اجتماعی- فرهنگیای که در پس آن قرار دارد، پیوند میدهد. الگوی تحلیل سیاق سخن هاوس (1997 و 1977)
میتوانید به فهرست عناوین کتاب مطالعات ترجمه جرمی ماندی برگردید و بقیهی فصول کتاب را ببینید:
