مفهوم ترجمه (ترجمه مکتوب یا شفاهی) چیست؟

هدف این کتاب و مفاهیم اصلی مطالعات ترجمه

هدف اصلی کتاب ان است که مفاهیم اصلی و الگوهای مطالعات ترجمه را به خواننده معرفی نماید. به دلیل رشد سریعی که این رشته خاصه در دهة گذشته داشته، گزینش مطلب در این زمینه را برای کتاب حاضر بس دشوار کرده بود. نظر به فاصه زمانی و تداوم رویکرد موجود ترجیح دادیم عمدتاً بر ترجمه  مکتوب (translation) تأکید کنیم تا ترجمه کلامی (مورد دوم در اصل به «ترجمه شفاهی» (interpreting / interpretation) مشهور است).

ترجمه مکتوب

اصطلاح «ترجمه مکتوب» خود معانی متعددی دارد. یعنی آن را می‌توان موضوع کلی، یا ثمرة کار ترجمه (متنی که ترجمه گردیده) و یا فرآیند کار ترجمه (یعنی، عمل تولید ترجمه در غیر این صورت به Translating یا «ترجمه کردن» موسوم است) تلقی کرد. «فرآیند ترجمه» میان دو متن از دو زبان مختلف، مترجم را ملزم می‌کند تا متن مکتوب اصلی («متن مبداء» (source text, ST) یا م.م) دارای زبان کلامی اولیه («زبان مبداء» (source languag,) یا ز.م) را به متنی مکتوب («متن مقصد» (arget text, TT) یا م.م) در زبان کلامی دیگری («زبان مقصد» (target language, TL) یا ز.د) تغییر دهد. نوع اخیر همانند «ترجمه میان زبانی» (interlingual translation) بوده و یکی از سه مقوله ترجمه‌ای است که رومن یاکوبسن، ساختگرای اهل چک، در مقاله‌ای تأثیرگذار با عنوان «درباره مفاهیم زبان شناختی در ترجمه» (یاکوبسن، 114: 2000/ 1995) در مورد آن به بحث پرداخته است.

مقولات یاکوبسن در مطالعات ترجمه به شرح زیر هستند:

1. «ترجمة‌درون زبانی» (intralingual translation) یا «دگرگویی» (rewording): «تفسیر شنانه‌های کلامی به کمک دیگر نشانه‌های موجود در همان زبان».
2. «ترجمه میان زبانی» (interlingual translation) یا «ترجمه کامل»: تفسیر نشانه‌های کلامی به کمک یک زبان دیگر.
3. «ترجمه میان نشانه‌ای» (intersemiotic translation) یا «نشانگرد»: (transmutation) «تفسیر نشانه‌های کلامی به کمک نشانه‌های نظام‌های غیرکلامی».

ترجمه درون‌زبانی

مثلاً، ترجمه درون زبانی زمانی انجام می‌شود که ما بیانی یا متنی را در همان زبان در قالب الفاظ دیگری ابرا کنیم تا آنچه را گفته یا نوشته‌ایم، معلوم یا روشن سازد. ترجمة میان نشانه ای در صورتی واقع می‌شود که متنی مثلاً به موسیقی، فیلم، یا نقاشی برگردانده شود. ترجمه میان زبانی، گرچه به هیچ وجه موردی اختصاصی نیست، در واقع کانون توجه سنتی مطالعات ترجمه به شمار می‌آید.

بخش بعدی – مطالعات ترجمه چیست؟

می‌توانید به بخش اول کتاب برگردید و قسمت‌های مختلف آن را ببینید و دوباره انتخاب کنید:

فصل اول موضوعات اصلی

می‌توانید به فهرست عناوین کتاب مطالعات ترجمه جرمی ماندی برگردید و بقیه‌ی فصول کتاب را ببینید:

کتاب مطالعات ترجمه – جرمی ماندی