مقدمه
و نکات کلیدی فصل سوم
پس از چند سال بحث و مجادله دبارة ترجمة آزاد و تحتاللفظی (فصل 2)، نظریه پردازان در دهههای 50 و 60 میلادی تحیلهای نظامندتر ترجمه را آغاز کردند. این بحث جدید بر مضوعات معینی در زبان استوار بود. بلوزترین آنها در واقع معنی و «تعادل» بود که یاکوبسن آنها را در مقالة خود (1959) شرح داده است.
رومن یاکوبسن؛
ماهیت تعادل و معنی در زبان
رومن یاکوبسن: ماهیت تعادل و معنی در زبان
در فصل 1 دیدیم که رومن یاکوبسن، ساختگرای (structuralist) آمریکایی روسی تبار، چگونه در مقالهاش، «دربارة جنبههای زبانی ترجمه» (2000/ 1959) سه نوع ترجمه «بین نشانهای» (intersemiotic) و «میان زبانی» (interlingual) و «درون زبانی» (intralingual) را شرح میدهد و در مورد ترجمة «میان زبانی» به ترجمهای اشاره دارد که میان دو زبان مکتوب صورت میگیرد. یاکوبسن بررسی موضوعات کلیدی این نوع ترجمه، خصوصا «معنی زبانی» و «تعادل» را برمیگیرد.
یوجین نایدا
علم ترجمه
نظریة نایدا در مورد ترجمه، حاصل کارهای عملی او پس از دهة 40 به بعد بود، یعنی زمانی که وی به ترجمه و تنظیم ترجمة کتاب مقدس اشتغال داشت. نظریة نایدا در دو اثر مهم و اصلی در دهة60 عینیت یافت، یکی «به سوی علم ترجمه» (1964) و دیگری به نام «نظریه و عمل ترجمه» که با همکاری تیبر نوشته شد (نایدا و تیبر، 1969). کتاب اول عنوانی پرعنی دارد، نایدا میکوشد ترجمه (در مورد او، ترجمة کتاب مقدس) را با درآمیختن اثر اخیر با زبان شناسی، به دورهای علمیتر منتقل سازد.
پیتر نیومارک
ترجمه معنایی و ارتباطی
در کتابهای پیتر نیومارک، «رویکردهایی به ترجمه» (1981) و «درسنامة ترجمه» (1988) که در دورههای تربیت مترجم بسیار مورد استفاده قرار گرفته است، انبوهی از تمرینات عملی نظریههای زبان شناختی معنی با کاربردهای عملی در ترجمه، ترکیب شدهاند. با وجود این، نیومارک از خط خواننده مدار نایدا فاصله میگیرد، چون احساس میکند که تأثیر معادل، موفقیتی «واهی» کسب کرده و نیز «تعارض میان وفاداریها» یعنی شکافی که بین تأکید بر زبان مبداء و تأکید بر زبان مقصد وجود دارد، همیشه به مثابه مشکل درجه یک ترجمه در نظریه و در عمل باقی میماند(نیومارک، 38: 1981) نیومارک پیشنهاد میکند که با جایگزین ساختن اصطلاحات ترجمة «معنایی» و «ترجمه» ارتباطی میتوان شکاف یاد شده را کمتر نمود.
کلر
تناظر و تعادل در ترجمه
حرکت نایدا به سوی علم ترجمه ثابت کرده تأثیری ویژه در آلمان داشته که در آنجا، اصطلاح عام برای مطالعات ترجمه Ubersetzungswissenschaft است. در میان نامدارترین صاحبنظران رشتة علم ترجمه در المان، در دهههای 70 و 80، از ولفرام ویلس در دانشگاه سارلانداس، و از دوران جمهوری دمکراتیک آلمان و مکتب لایپزیگ (Leipzig school)، از اوتو کاده و آلبرت نئوبر میتوان یاد کرد.
تحولات بعدی در مبحث تعادل
تناظر و تعادل
مفهوم تعادل طی دهة 70 و بعد از آن به مثابه موضوعی اساسی در ترجمه تأثیر داشته است. مثلا، چسترمن (99: 1989) در کتابش توضیح میدهد «بدیهی است که تعادل مفهومی بنیادین در نظریة ترجمه محسوب میشود»، در حالی که بسنت (1991) در کتابش، در فصلی با عنوان «موضوعات اساسی» مطالعات ترجمه، بخشی را به «مشکلات و مسائل تعادل» اختصاص میدهد. خانم مونا بیکر در کتابش، «به بیان دیگر» که «کتاب آموزشی» پرطرفدار ویژة مترجمان است،
خلاصه و جمع بندی
ترجمه و زبانشناسی
مفهوم تعادل طی دهة 70 و بعد از آن به مثابه موضوعی اساسی در ترجمه تأثیر داشته است. مثلا، چسترمن (99: 1989) در کتابش توضیح میدهد «بدیهی است که تعادل مفهومی بنیادین در نظریة ترجمه محسوب میشود»، در حالی که بسنت (1991) در کتابش، در فصلی با عنوان «موضوعات اساسی» مطالعات ترجمه، بخشی را به «مشکلات و مسائل تعادل» اختصاص میدهد. خانم مونا بیکر در کتابش، «به بیان دیگر» که «کتاب آموزشی» پرطرفدار ویژة مترجمان است،
میتوانید به فهرست اصلی کتاب برگردید و بقیه ی فصول کتاب را ببینید و در صورت تمایل آن را مطالعه کنید:
