ارتباط طبقهبندی گونه و نوع متن با فرآیند ترجمه کردن
نظریه: نوع متن روش کلی ترجمه را تعیین میکند؛
گونهی متن توجه به قواعد سختار زبان و متن را میطلبد
3-1-
موارد ساده
هرگاه هدف از ترجمه دستیابی به معادل نقشی باشد، در آن صورت:
الف) چنانچهمتن مبدأ با هدف انتقال مضامین نوشته شده باشد، مضامین مزبور باید در متن مقصد نیز حضور داشته باشند.
شیوهی ترجمه: ترجمه براساس محتوا و معنی به منظور حفظ تغییرناپذیری محتوا. برای این منظور ممکن است لازم شود آنچه را به صورت تلویحی در متن مبدأ آمده در متن مقصد به صراحت بیان کرد و برعکس آنچه را به صورت صریح در متن مبدأ آمده تلویحاً در متن مقصد آورد. لزوم این امر، از یک سو، از تفاوتهای ساختاری دو زبان و از سوی دیگر از کاربردشناسی جمعی دو جامعهی زبانی ناشی میشود.
مثال 5 الف:
Vous vous in roduizez par I’etrotie ouverture en vous frottant …
مثال 5 ب:
(از کلوس رولکر) گزارش یکی از آژانسهای خبری فرانسه دربارهی انتخابات ریاست…
ب) چنانچه متن مبداء با هدف انتقال مضامین هنری نوشته شده باشد، مفاهیم مزبور باید در قالبی متناسب و هنری در متن قصد ظاهر شوند. حالت ترجمه: ترجمهی همسانساز (نه به معنایی که گوته به کار میبرد.) در این حالت، مترجم با هدف هنری و خلاقانهی نویسندهی متن مبدأ هم ذات پنداری میکند تا کیفیت هنری متن را حفظ نماید.
مثال 6:
(Ortega y Gasset: Miseria y Esplendor de la Traduccion) Entreveo que es usted una especie de Ultimo abencerraje, ultimo…
ج) چنانچه متن مبدأ با هدف انتقال مضامین متقاعدکننده در جهت ایجاد کنشهای رفتاری خاص نوشته شده باشد، متن مقصد نیز باید از مضامینی برخوردار باشد که قادر به ایجاد رفتاری مشابه در خوانندگان باشد.
مثال 7:
Black is beautiful…
2-3-
چون صورت و نقش نشانههای زبانی رابطهی یک به یک ندارند، میتوان همان توالی زبان مبداء را با استفاده از هر توالی زبانی دیگری در زبان مقصد ارائه کرد، بسته به اینکه در چه نوع متن و گونهی متن ظاهر میشوند و چه نقشی ممکن است در آنجا ایفا کنند.
مثال 8:
El nino lloraba bajo el agua…
مثال 9:
Marcelino lloraba bajo el agua del bautismo, como antes callara aladvertir el sabor de la sal…
مثال 10:
Souvent femme varie, bien fol est qui s’y fie….
3-3-
موارد پیچیده
چنانچه سه شکل بنیادی ارتباط به شکل «کامل» تحقق نیابند (قس. صورتهای مختلط 2 . 1. 2)، میتوان از قواعد ترجمهی سه نوع بنیادی متن برای تصمیمگیری در موارد اختلاف بهره جست. اصولاً شیوهی ترجمهی کل متن بر تمامی عناصر متن اعمال می شود، حتی اگر نوع آنها با نوع غالب یکی نباشد.
برای مثال، چنانچه از عناصر زبان شاعرانه برای انتقال مضمون (نوع اطلاعی) استفاده شود ـ ساختارهای به اصطلاح قرضی (هانش، 1972) ـ ترجمه باید در پی دستیابی به صورت شعری مشابه برای عناصر مزبور باشد. هرچند، چنانچه دستیابی به این مهم بدون از دست رفتن وحدت مضمون و قالب هنری امکان پذیر نباشد، حفظ مضمون در متن اطلاعی در درجهی اول قرار میگیرد.
مثال 11:
Nun gibt es freilich moderne Nomaden, ftir die ein Caravan nur der zweitschonste Wahn ist…
مثال 12:
…une paquerette, ou une primevere, ou un coucou, ou un bouton d’or…
مثال 13:
Fiichse fahren Fires tone-Phoenix…
4-3-
موارد خاص
چنانچه نقش متن اصلی با نقش ترجمه متفاوت باشد، ردهشناسی نوع و گونهی متن تأثیری در تعیین شیوهی ترجمهی مطلوب برای دستیابی به معادل نقشی ندارد. در اینصورت، ردهشناسی ترجمه بایستی، به عنوان معیاری مناسب برای تعیین شیوهی ترجمه، جایگزین ردهشناسی متن شود. همانطور که پیشتر گرفته شد، در تغییر نقش، هدف از فرآیند ترجمه،دیگر دستیابی به متن مقصد با نقش یکسان نیست، بلکه هدف، دستیابی به قالبی است که مناسب «نقش خارجی» باشد. دیگر زمان آن فرارسیده که پرسش «متن با چه هدفی نوشته شده است؟» را کنار بگذاریم و معیار خود را در پاسخ به این پرسش جستوجو کنیم که «متن با چه هدفی و برای چه کسی ترجمه شده است؟»
مثال، «ترجمهی دستوری»:
- هدف از ترجمه: بررسی میزان آشنایی دانشآموزان با واژگان و ساختارهای دستوری زبان خارجی از طریق ترجمه؛ ترجمه برای ارائه به معلم است. تنها به واژگان و دستور توجه میشود، صرفنظر از اینکه متن مبداء از کدام نوع است.
مثال: نسخههای میان سطری
هدف از ترجمه: بازتولید متن مبداء برای اهداف پژوهشی. ترجمه برای دانشآموزان صورت میگیرد که با زبان مبداء آشنا نیستند.
مثال: خلاصهنویسی
هدف از ترجمه: انتقال محتوا برای کاربرد متفاوت. ترجمه به سفارش شخص صورت میگیرد.
میتوانید به صفحه ی اصلی کتاب برگردید و به کل فهرست کتاب نگاهی بیاندازید.
