یک مترجم زبان چینی … وقتی یک صیغه مجهولی را در جمله زبان مبدأ میبیند، از یک حرفاضافه bei (‘by’) ترجمه استفاده میکند و فراموش میکند که فعل در زبان چینی دارای معلوم و مجهول (یعنی حالت نعل) نیست. … وقتی چنین کاری زیاد صورت میگیرد، وارد نوشتههای غیر ترجمهای و اصلی میشود، یعنی جایی که حتی هیچ ترجمهای در کار نیست … چنین «ترجمه گونگی (translationese)» هنوز ازنظر بسیاری از مردم ناخوشایند است و هیچ شخصی بدینصورت سخن نمیگوید، ولی در نگارش علمی، بر روزنامهها و در مدارس متداول دیده میشود.
(چائو ۱۹۷۰ در لی و تامپسون 496: 1981)
کاربرد صیغه مجهول در بسیاری از گونههای نوشتاری زبان انگلیسی فوقالعاده متداول است و میتواند معضلات گوناگونی در ترجمه ایجاد نماید و این بستگی به موجود بودن ساختهای مشابه با ساختهایی با عملکردهای مشابه در زبان مقصد دارد.
به علت کاربرد صیغه مجهول بهصورت گسترده بهویژه در زبان انگلیسی نوشتاری علمی و فنی، این حالت فعل از طریق ترجمه تأثیر بسیار زیادی بر روی سیاقهای سخن مشابه در زبانهای دیگر داشته است.
این تمایل که هر ساخت مجهولی در زبان انگلیسی را بهصورت تحتاللفظی به همان صورت مجهول در زبانهای مقصد متفاوتی ترجمه کنیم که دارای صیغه مجهول نیستند و یا کاربرد مجهول در آنها بهاندازه زبان انگلیسی معمول نیست، اغلب توسط زبان شناسان و افرادی که در کار تربيت مترجم دخیلاند، مورد نقد قرار گرفته است
حالت فعلی یک مقوله دستوری است که ارتباط بین یک فعل و فاعل آن را تبیین میکند، در جملات معلوم، فاعل همان کنشگری است که مسئول انجام دادن آن کنش است. در جملات مجهول، فاعل عمري انفعالی است و کنشگر را میتوان نمیتوان مشخص کرده و این بستگی به ساختهای موجود در هرزیانی دارد.
_
معلوم (a) Nigel Mansell opened the Mansell Hall in 1986.
مجهول (b) The Mansell Hall was opened in 1986.
(c) The Mansell Hall was opened by Nigel Mansell in 1986.
توجه داشته باشید که صورت فعل در ساخت مجهول تغییر میکند تا نشان دهد که فاعل آن عنصر انفعالی است و نه کنشگر آن، در شروع این بحث، چائو درباره افعال زبان چینی چنین اظهار داشت که فعل در زبان چینی دارای هیچ حالت فعلی (معلوم مجهول) نیست و این بدان معنی است که صورت فعال در زبان چینی برای نشان دادن ارتباطش با فاعل جمله، تغییر نمیکند.
ساختی که در (c) در بالا نشان داده شده است (یعنی جایی که کنشگر در یک جمله مجهول مشخص شده است)، بسیار کمتر متداول از ساختی است که در (b) آمده است (یعنی جایی که کنش آورده نشده است).
این بدان علت است که نقش اصلی صیغه مجهول در اکثر زبانها این است که بتوان جملات «بدون کنشگر» ساخت. در برخی زبانها، از جمله زبان ترکی، به نظر میرسد که تنها نقش مجهول همین باشد (لايز ۱۹۶۸). در برخی دیگر از زبانها، کاربرد مجهول در برخی از متون اجباری است؛ برای مثال، مجهول را باید در زبان یانا (زبانی متعلق به سرخپوستان امریکا) زمانی به کار برد که کنشگر سوم شخصی است که عملی را در مورد اولشخص یا دومشخص انجام میدهد (ساپیر و سوادش ۱۹۶۴).
اکثر زبانها دارای مکانیسمهای متعددی برای ساخت جمله «بدون کنشگر» هستند؛ برای مثال، جمله فرانسوی On parle anglais و جمله آلمانی Man spricht Englisch كنشگر را مشخص نکردهاند و این کار را با آوردن یک «فاعل ساختگی (dummy subject)» (در فرانسه on و در آلمانیman) انجام دادهاند.
میتوان این جمله را به زبان انگلیسی به دو طریق ترجمه کرد: ۱- یا با استفاده از یک فاعل «ساختگی» مشابه = They speak English. که در این مورد they به کنشگر خاصی دلالت ندارد، ۲- با استفاده از صیغه مجهول = English is spoken (لاینز ۱۹۶۸).
زبانهایی که دارای مقوله حالت فعل هستند، همیشه صیغه مجهول را با تداول یکسانی به کار نمیبرند. زبان آلمانی جمله مجهول را بسیار کمتر از زبان انگلیسی به کار میبرد.
این موضوع درباره زبانهای روسی و فرانسوی (که در این زبانها ساختها انعکاسی را بیشتر برای برآوردن نقشهای مشابهی با وجه مجهول به کار میبرند) نیز صدق میکند.
فراوانی و تداول کاربرد صیغه مجهول در زبانهایی که دارای مقوله حالت فعل هستند معمولاً بیانگر یک انتخاب سبکی میباشد و در برخی از سیاقهای سخن میتواند فقط و صرفاً قراردادی باشد.
برای مثال، نوشتار علمی و فنی در زبان انگلیسی به میزان بسیار زیادی متکی به ساختهای مجهول است و علت نیز آن است که با مجهول سازی تأثیر بیطرف بودن (= عینی بودن) و فاصله گرفتن نویسنده از نوشتههایش در متن، به دست میآید. بااینوجود، در نوشتار فنی اینگونه نوشتار، «هنجار» محسوب میشود، تا آنجایی که حتی اگر نویسنده نخواهد
تأثیری از عینی بودن را نیز القاء نماید، برای او بسیار دشوار خواهد بود که از این عرف متداول مجهولسازی در نوشتار فنی دست بردارد و ساختهای مجهول را نیاورد. هر چه ساختی در یک متن خاص رایجتر میشود، برای گوینده و نویسنده مشکلتر خواهد بود که ساختهای دیگری را بهجای آن انتخاب کند یا وقایع را بهصورت متفاوتی شرح دهد.
زبانهایی که دارای مقوله حالت فعل هستند، همیشه صیغه مجهول را با تداول یکسانی به کار نمیبرند. زبان آلمانی جمله مجهول را بسیار کمتر از زبان انگلیسی به کار میبرد. این موضوع درباره زبانهای روسی و فرانسوی (که در این زبانها ساختها انعکاسی را بیشتر برای برآوردن نقشهای مشابهی با وجه مجهول به کار میبرند) نیز صدق میکند.
فراوانی و تداول کاربرد صیغه مجهول در زبانهایی که دارای مقوله حالت فعل هستند معمولاً بیانگر یک انتخاب سبکی میباشد و در برخی از سیاقهای سخن میتواند فقط و صرفاً قراردادی باشد.
برای مثال، نوشتار علمی و فنی در زبان انگلیسی به میزان بسیار زیادی متکی به ساختهای مجهول است و علت نیز آن است که با مجهول سازی تأثیر بیطرف بودن (= عینی بودن) و فاصله گرفتن نویسنده از نوشتههایش در متن، به دست میآید. بااینوجود، در نوشتار فنی اینگونه نوشتار، «هنجار» محسوب میشود، تا آنجایی که حتی اگر نویسنده نخواهد تأثیری از عینی بودن را نیز القاء نماید، برای او بسیار دشوار خواهد بود که از این عرف متداول مجهولسازی در نوشتار فنی دست بردارد و ساختهای مجهول را نیاورد. هر چه ساختی در یک متن خاص رایجتر میشود، برای گوینده و نویسنده مشکلتر خواهد بود که ساختهای دیگری را بهجای آن انتخاب کند یا وقایع را بهصورت متفاوتی شرح دهد.
برخی از زبانها از مجهول بیشتر از زبان انگلیسی در بافتهای روزمره استفاده میکند. در زبان تجولوبال (Tjolobal) مکزیکی، ساختهای مجهول هنجار تلقی میشوند و ساختهای معلوم خیلی بهندرت به کار عید میشوند (بیکرمن و کالو ۱۹۷۴). نایدا به طرز مشابهی اظهار میدارد که در برخی از زبانهای نیلوتیکی (Nilotic) ساختهای مجهول فعل چنان بهکاربرده میشوند که بهجای گفتن ’he went to town’ ، بسیار طبیعیتر خواهد بود که جملهThe fowl was gone to by Naim’ ‘ گفته شود» (136: 1975).
ترجمه کردن ساخت مجهول به ساخت معلوم، یا برعکس ترجمه کردن ساخت معلوم به ساخت مجهول در فرایند ترجمه، میتواند بر میزان اطلاعات دادهشده در آن جمله به آرایش خطی عناصر معنایی مانند کنشگر و عنصر انفعالی، و کانون پیام تأثیر بگذارد. بااینوجود، مترجم باید مزایای این تغییر احتمالی در محتوا و کانون توجه را در برابر مزایای ترجمه یکدست و طبیعی (در متونی که برای مثال کاربرد ساخت مجهول ازنظر سبکی کمتر مقبول است تا کاربرد ساخت معلوم در زبان مقصد) بسنجد اطلاعيه همایش یورولکس (به زبان انگلیسی و زبان روسی) و نسخه ترجمه معکوس متن روسی که در زیر میآید، بهتفصیل نقلشده تا نشان دهد که در برخی متون، مترجمان حرفهای میتوانند تصمیم به جایگزینی ساختهای مجهول در متن مبدأ با ساختهای مقبولتر به لحاظ سبکی بگیرند، مثل ساخت معلوم و انعکاسی در مورد زبان روسی، ساختهای موردنظر در انگلیسی و ترجمه معکوس متون روسی جهت راحتی مقایسه شما سپاه چاپشدهاند.
متن مبدأ (اطلاعیه همایش یورولکس، ۱۹۸۷):
CALL FOR PAPERS
for the EURALEX Third International Congress
4-9 September 1988
Budapest, Hungary.
Papers are invited on all aspects of lexicography, theoretical and practical, diachronic and synchronic. The main fields of interest reflected in the Congress programme will be:
gencral (monolingual or bilingual), computational terminological and specialized translation lexicography.
Papers relating to the lesser-known languages will be particularly welcome.
The format of the Congress will embrance plenary session, symposia, section meetings, workshop sessions, project reports and demonstrations of computational and other work: there will also be ample time for discussion.
Individual presentations shoud be timed to last 20 minutes, with a discussion period to follow.
Abstracts (approximately 1,000 words) in any of the Congress languages, French, German or Russian, should be sent to the Lecture mme Organizer, Dr. Tamas Magay, at the above address by 15 aber 1987. A response will be sent before the end of February 1988. her correspondence should be addressed to the Congress organizer Ms Judit Zigany.
It is confidently expected that a volume of collected papers from this Congress will subsequently be published by Akademiai Kiado in Budapest.
This Congress will, like its predecessors at Exeter and Zurich, be a meeting place for lexicographers, academics and publishers. It will also offer a unique opportunity for participants from the East and from the West to strengthen professional and personal contacts and thus to lay the foundations of further exchanges and cooperation in the future, We look froward to seeing you at BUDALEX’ 88.
ترجمه روسی:
Первый циркуляр
Приглашаем принять участие на
Третки международном конгресах EURALEX
a Будапеште (BHP)
4-9 аяторa 1988 r.
Тематика кон ресе о тырмет се минейшее спект лексографии. Особое внимание и намереваемся обратить следующие област лесноградногод науки: обша (одно- и дауазына) лексикография, компьютерная лексикография, терминологически спеціальні лексикогр .
му кінесе ме камере смс отдельно обсудить вопросы соотношения ган азысымыз миық»., мема распространски фальші», т.е более распростраенных шкое, рами конгресс мы исеменсі проводить перше мали, ампо абочие седеше, т е обсудить вниот просто. Кроме того Ас әседни секин конгресс и демонстранслоконні гомпью состоятся рада и в Тернов кекинки, лексикографик.
Предусмотренки ли могенни интельность мидыдумы докладо состолетом
молительных выступлений к дискуссий.
Коткис инскиты рефератор (с осмом до 10 сло, млн до 100 с до 13 ноября 1987 на любом и официльмы пько конгресса, русом, іні ином, немецком млн францусном шка, ислать to инному Араху тамому координатору конгрес ю міше, Одат дигна бир орнатору Тонгресі д-ру ашу магом. Последующую корреnо. демше зіросяч росомть гл. редактору Юдат Знгію. Hдітектю Академих маyt BHP мамерете мъдать мучны материи конгрес, форме формисе
Надоест, что этот конгресс, а него предпостам . Этостере и Цюре сме только местом стрелсакографов, флолоор бо издателс. мо на то, что участником, промоцим с осто и предоставится возможность посредством личных профессонымих контакто положить основы дальнейшего сотрудкаста,
До стрем за BUDALEX 88
[ترجمه معکوس به انگلیسی:]
We invite you to take part in the
Third International Congress of EURALEX
In Budapest (PRH)
4-9 September 1988.
The overall theme of the congress will include all the most important aspects of lexicography. We intend to pay particular attention to the following areas of lexicographical science:
general (mono-and bilingual) lexicography,
computational lexicography,
terminological and special lexicography.
We intend to discuss separately questions concerning the so-called ‘small’, i.e. less widespread and ‘big’, i.e. more widespread langauges.
In the frames of the congress we intend to hold plenary sessions, symposia, workshops, and also to discuss project reports. In addition there will be section meetings of the congress and demonstrations of the lise of computer lechnology in lexicography.
The envisaged length of individual papers is 20 minutes, not counting supplementary speeches and discussions.
We ask for short abstract of papers (up to 1000 words or up to 100 lmes) by 15 November 1987, in any of the official languages of the conference, I… Russian, English, French or German, to be sent at the above address to me chief coordinator of the congress Judit Zigany or to the academic organizer of the congress Dr Tamas Magay. We ask you to send further correspondence to Chief Editor Judit Zigany.
The Press of the Academy of Science of the PRI intends to publish in The form of a collection all the academic material from the congress.
We hope that will be not only publishers, but thi participants coming of a collection all the academnic material from the congress. hope that this congress, like its predecessors in Exeter and Zurich, o not only a mecting place for lexicographiers, philologists and ishers, but that also the opportunity will make itself available to the mants coming srom East and West by means of personal and sional contacts to lay the foundations for further collaboration.
Till we meet in BUDALEX’ 88
توضیح: زبان انگلیسی دارای عبارات کلیشهای و نیمه ثابتی در نامهنگاری رسمی است که در آنها ساخت مجهول بسیار بهکاربرده میشود تا فاصلهاندازی و نشان دادن نویسنده بهعنوان کنشگر یک فرایند بیطرف را مشخص سازد. بهطورکلی، زبان روسی از این استراتژی پیروی نمیکند.
عبارات متداول ثابت و نیمه ثابت در زبان روسی، صیغه معلوم را به کار میبرد. عبارتی مانند we invite you to… در زبان روسی در مقایسه با ‘You are invited to …’ طبیعیتر است، اگرچه کاربرد هر دو عبارت امکانپذیر است.
آخرین عبارتی که در ترجمه معکوس روسی سیاه نوشتهشده است (‘the opportunity will make itself available’) کاربرد ضمیر انعکاسی را در زبان روسی نشان میدهد که بهویژه در زبان روسی متداول و رایج است و معمولاً به لحاظ سبکی معادل با ساخت مجهول در زبان انگلیسی محسوب میگردد (جیمز مولن).
چنانچه قبلاً ذکر شد، نقش اصلی مجهول در زبان انگلیسی و شمار دیگری از زبانها، اجتناب کردن از مشخص کردن فاعل (= کنشگر) و ارائه حسی از بیطرفی است.
معلوم است که این نقش الزاماً نقشی نیست که ساخت مجهول در همه زبانهایی که دارای مقوله حالت فعلی هستند، بازی میکند. لارسن توضیح میدهد که در زبان آکوارونا (زبانی پرویی) «ساخت مجهول غالباً و بهصورت انحصاری در مقدمهها و نتایج به کار میرود و نه در قسمت اصلی متن. در این صورت تبدیل ساخت معلوم به مجهول نشانگر این است که نویسنده در حال ارائه خلاصهای از مطلب است» (226: 1984).
در برخی از زبانها، بهویژه زبانهای ژاپنی، چینی، ویتنامی و تایلندی، نقش اصلی ساخت مجهول، با ساختهای شبه مجهول در مورد زبان چینی، بیان سختی، بداقبالی و گرفتاری است. در این زبانها، ساخت مجهول از قدیم برای گزارش و بیان رویدادهای ناگوار و تلخ به کار میرفته است.
برای مثال، در زبان ژاپنی جملهای به معنای It rained on me’ یا ‘I got tvct in the rain جملهای به معنای ‘was rained on’ گفته میشود. حتی وقایع و رویدادهایی که در زبان انگلیسی هرگز مجهول نمیشوند (و دلیل نیز انست که در آنها یک فرد وجود دارد و بنابراین ازنظر «منطقی» نمیتوان آنها را مجهول کرد) نیز در این زبانها با ساختهای مجهول بیان میگردند، البته اگر این وقایع و رویدادها نامطبوع و ناخوشایند باشند. برای مثال در ژاپنی جملهای به معنای “I was died on by my father را میتوان دید.
تداعی مکرر ساختهای مجهول با رویدادهای ناگوار و تلخ در برخی زبانها بدین معنی است که ساخت مجهول میتواند غالباً محمول معانی ضمنی «لاغر خوشایندی» باشد، حتی وقتیکه رویداد مذكور معمولاً ناخوشایند هم تصور نشود.
برای مثال کاربرد مجهول در زبان ژاپنی میتواند ضمن این معنا باشد که واقعه خاصی از نظر گوینده/ نویسنده نامعلوم محسوب میشود، منال زیر مؤید این مطلب است. متن مبدأ تحت عنوان قصر و سیاست در این قبل از جنگ (تیتوس 20: 1974) و به زبان انگلیسی است. بااینحال، مثالی که در اینجا به کار برده شده. اساساً نقلقولی از زبان ژاپنی است که به زبان انگلیسی
ترجمهشده و در متن مقصد آمده است. به نظر میرسد که مترجم ژاپنی این کتاب انگلیسی، متن ژاپنی اصل را یافته (که به زبان ژاپنی باستان نوشتهشده) و آن را در ترجمه ژاپنی نقلقول کرده است.
بااینحال، جهت سهولت متن انگلیسی اول آورده میشود تا خواننده ترجمه معکوس آن را از زبان ژاپنی به انگلیسی بهتر و سادهتر درک نماید. مواردی در ترجمه معکوس که در داخل <> قرار دارند در متن ژاپنی وجود ندارند؛ فاعلهای دستوری غالباً در جملات ژاپنی از بین رفتهاند (به فصل ششم بخش 6.1 رجوع کنید). بااینوجود، فاعلهای احتمالی در ترجمه معکوس آورده شده تا خوانش متن بهتر شود.
متن انگلیسی/ مقصد:
Komeda Torao, Jiho of the third rank, was the most blunt: ‘If in the past [Your Majesty’] had shown as much care for politics as he had passion for horsemanship, no such criticism from the public as “politics by two or three Ministers” would have occurred’,
متن ژاپنی/ مبدأ:
[ترجمه معکوس به انگلیسی:]
The most blunt one was Komeda Torao who was the third Jiho. ‘If <Your Majesty> pours his wise consideration into politics as much as <he> likes riding in his daily life, <I> would not think that <hel the government> would have been said as two ro three ministers’ politics by the public. So I am sincerely concerned.
توضیح: به معنی آنکه ‘said’ در متن ژاپنی بهصورت مجهول بهکاررفته است، چنین فهمیده میشود که به معنای چیزی شبیه به ‘criticized’ باشد، و این معنا بهطور صحیح در ترجمه انگلیسی آورده شده است. توجه داشته باشید که این کاربرد ساخت مجهول است که معنای «ناخوشایند» انتقاد را منتقل میکند و نه مقوله واژگانی ‘said’.
این حقیقت که مجهول میتواند در زبانهایی مثل ژاپنی و چینی، معانی ناخوشایند بودن را اغلب منتقل سازد.
باید مدنظر مترجمانی که از زبان ژاپنی به زبانهای دیگر و یا از زبانهای دیگر به زبان ژاپنی ترجمه میکنند، قرار گیرد. در زیر نمونههایی ارائهشده که نشان میدهد مترجمان حرفهای ژاپنی چینی به تفاوت فاحش ساخت مجهول در زبان انگلیسی و زبان مقصد خودشان آگاهاند و معمولاً گرایش دارند که تعداد زیادی از ساختهای مجهول انگلیسی را به ساخت معلوم در زبان مقصد خودشان ترجمه نمایند تا بدین طریق از انتقال معانی ضمنی منفی اجتناب کنند.
مثال الف متن مبدأ (مطالعه اعمال جادوگری در ژاپن، بلاکر 315: 1975): there is no barrier to be crossed, no mysteriously other kind of being to be met and placated متن مقصد (ژاپنی):
[ترجمه معکوس به انگلیسی:] There is no barrier that one should go over, and <we> do not meet or placate a mysterious different being. |
مثال ب متن مبدأ )قصر و سیاست در تراین قبل از جنگ، تیتوسن 11: 1974) If the personality and policy preferences of the Japanese emperor were not very relevant to prewar politics, social forces certainly were. There are two reasons for giving them only the most tangential treatment here. First, this study simply had to be controlled in scope. Obviously not everything relevant to Japanese political development could be ericompassed, در متن (ژاپنی):
[ترجمه معکوس به انگلیسی:] The first reason was a simple reason which is <we> had to limit the area of research, lt is olivialisly inpossible to ike up all the matters which are related to Japan’s political development. |
مثال ج متن مبدأ (مناطق حفاظتشده پاندای چینی): many have been nursed back to health from the brink of starvation. متن مقصد (چینی):
[ترجمه معکوس به انگلیسی:] many pandas have already through nursing recovered health from the brink of starvation and death. |
مهمترین مکانی که باید در مورد حالت فعلی به خاطر داشت، فراوانی کاربرد ساخت معلوم/ مجهول و ساختهای مشابه در زبانهای مبدأ و مقصد؛ ارزش سبکی آنها در انواع مختلف متن؛ و (مهمتر از همه) نقش(های) ساختهای مشابه در زبانهای مبدأ و مقصد؛ ارزش نسبی آنها در انواع مختلف متن؛ و (مهمتر از همه) نقشهای ساختهای مجهول و ساختهای مشابه آن در هر زبان است. موضوع این نیست که یک ساخت معلوم را جایگزین یک ساخت، معلوم و یک ساخت مجهول را جایگزین ساخت مجهول کنید، بلکه همیشه این نقش یک مقوله است (و نه صورت آن) که بیشترین اهمیت را در ترجمه دارد
مقولاتی که تاکنون موردبحث قرار گرفتند و برای آنها مثالهایی در بالا ارائهشده مقولاتی هستند که بیشترین معضل را در ترجمه ایجاد میکنند، ولی بههیچوجه تنها مقولاتی نیستند که باعث دشواری در ترجمه میشوند.
برای مثال، بیان معانی فعلهای وجهی (modal meanings) میتواند از یک زبان به زبان دیگر بسیار متفاوت باشد و مترجم باید بهدقت و وسواس آنها را در ترجمه مدنظر قرار بگیرد، افعال و جهی به نگرش متکلم از شنونده، و یا طرز تلقی نسبت به آنچه گفته میشود، مربوط میشوند.
بهعبارتدیگر، افعال وجهی یا معاني وجهی با مفاهیمی مانند اطمینان، احتمال و اجبار مرتبط هستند. طرز بیان معانی وجهها میتواند در زبانهای مختلف. کاملاً از هم متفاوت باشد. در مصاحبهای سیاسی در تلویزیون اسرائیل، بلوم – كولكا (۱۹۸۳) چنین توضیح میدهد که زبان انگلیسی گرایش دارد تا از عباراتی مانند … Lets’ و … Shall we برای هدایت کردن اعمال دیگران برای کنترل صحبت و برای درخواست. مؤدبانهای که دارای خالت آمرانه است، استفاده کند.
از سوی دیگر، زبان عبری معانی وجهی مشابهی را با «پرسیدن سؤالی درباره احتمال انجام کاری» بیان میکند، برای مثال، جمله ulay telex li [scaron] on (= ‘Perhaps you’ll go to sleep’) که مادر به بچهاش میگوید فقط به معنای این است که بچه به رختخواب برود (همان: 147)، بلوم- کولکا در سرتاسر مقالهاش هر عبارتی را که توسط مصاحبهکننده برای هدایت صحبت با عبارت انگلیسی طبیعی که ترجمههای تحتاللفظی متن عبری نیستند ولی دارای معانی وجهی مشابهی هستند، تعویض میکند.
برای مثال، او ازجمله Let’s go on to another topic درجایی استفاده میکند که ترجمه تحتاللفظی عبری ‘Perhaps we shall/ should go on to another topic’ خواهد بود و از Let’s begin with the question of defence policy خواهد بود و از Let’s begin with the question of defence policy درجایی استفاده میکند که ترجمه تحتاللفظی جمله عبری ‘Perhaps we shall start with the questions of defence policy’ است.
بکر (2009) تحلیل مشابهی از تفاوتها را به کار برد افعال وجهی در مصاحبههای آلمانی و بریتانیایی مطرح میکند، کیم و تامیسون (2010) کاربرد عبارات وجهی اجبار را در متون علمی عامهپسند روزنامهای انگلیسی و کرهای تحلیل میکنند و یافتههایشان را به هنجارهای فرهنگی که ویژگی دو گروه است، مرتبط میکنند: یعنی فردگرایی و مرتبط به تکلیف بودن در زبان انگلیسی و جمعگرایی و مرتبط به ارتباط بودن در زبان کرهای.
مقولات دستوری دیگر که میتوانند در امر ترجمه معضل ایجاد نمایند زیادند و در میان آنها وجه فعل، جمله مستقیم و غیرمستقیم، و حالت سببی وجود دارد. مترجمان ممکن است بررسی و مقایسه نحوه بیان چنین مقولات و معانی متداعی با ساختهای گوناگون در زبانهای مبدأ و مقصد را مفید بیابند.
برای مرور خوبی از شماری از مقولات دستوری و طرز بیان آنها در زبانهای مختلف به کتابهای نوشتهشده توسط رابینز (۱۹۶۴) و لاینز (۱۹۶۸) رجوع کنید. برای بحث مفصلی درباره مقولات اصلی و نمود و نقش آنها در زبان انگلیسی به دستور زبان انگلیسی کالینز کوبیلد (سینکلر ۱۹۹۰) مراجعه نمایید.
