خلاصه مطالب
فصل حاضر به مسائل راهبرد ترجمه و نقش مترجم ادبی توجه داشته است. اصطلاح کلیدی در اینجا «ناپیدایی» است که متعلق به ونوتی میباشد. اصطلاح یاد شده اشاره به این نکته دارد که در فرهنگهای آنگلو- آمریکایی به چه ترتیبی جنبة بیگانة متن به وسیله راهبردهای نشر و نیز اولویت «روانی» متن مقصد که موجب محو آثار و نشانههای بیگانگی است، آشکار و هویدا میشود. ونوتی دو راهبرد «غرابتزدایی» و «آشناییزدایی» را مورد بحث قرار میدهد و آشنایی زدایی را با سیست مقاومت در برابر ارزشهای قوم مدارانة خشن و سلطه گرانة ناشران و منتقدان، مورد حمایت و تأیید قرار میدهد. برمن که تأثیری مهم بر ونوتی دارد، نیز دربارة لزوم آن راهبردهای ترجمه به بحث میپردازد که اجازه میدهند وجوه بیگانه در فرهنگ مقصد تجربه شوند. سایر افراد دخیل در فرآیند ترجمه نیز مورد بحث قرار گرفتهاند. که یکی از آنها مترجم حرفهای است که کارش را اغلب در شرایطی مبهم بررسی میکنند، و دیگری منتقدان هستند که شکلی از دریافت (مقصود) متن مقصد را ارائه میکنند.
کار ونوتی و کار برمن، هم به نظریهپردازان مطالعات فرهنگی مربوط است که در فصل 8 مورد بحث قرار گرفتند، و هم به رویکردهایی فلسفی که در فصل بعد بررسی خواهند شد. در آنجا مفهوم بیگانه و رابطه اخلاقی، هرمنیوتیکی، و زبانی این اصطلاح با مبداء خود در درجه اول اهمیت قرار دارد.
منابع مطالعاتی بیشتر
برای اطلاع از تأثیراتی بر کار ونوتی به اثر اشلایر ماخر (1992/ 1813) و منابع موجود در فصل بعد راجع به ترجمه و فلسفه نگاه کنید. برای اطلاع بیشتر از کار برمن، به آثارش (1995، 99/ 1985) مراجعه نمایید. برای اطلاع از گزارشهای سایر مترجمان و اعتبار کارشان، به آثار فراولی 1984، وارن (1989)، بوش (1997) و اورهرو و ساگر (1997) مراجعه کنید. راجع به صنعت نشر، اثر هیل (1997) را مطالعه کنید. در مورد نظریة دریافت، به اثار ژاوس (1982) و هولاب (1984)، و راجع به دریافت (مقصود) ترجمه مشتمل بر نقدهای موجود، به آثار براون (1994) و گدیس رُز (1997) رجوع کنید.
نکات بحث و تحقیق:
1- یک متن ادبی کوتاه (مثلا گزیده داستان بخش 9.1.2 اثر تارچتی) را به زبان مادریتان ترجمه کنید. متن مذکور را نخست با راهبرد غرابت زدایی و سپس با راهبرد آشنایی زدایی ترجمه کنید. در چه عرصههایی تفاوتهایی در این ترجمه مشاهده میشود؟
2- توصیف ونوتی از راهبردهای غرابتزدایی و آشنایی زدایی را مطالعه کنید و دربارة انتقادات وارد بر این مباحث تحقیق نمایید. آیا تأکید و اصرار ونوتی را در مورد این نکته قبول دارید که میگوید دو مورد مذکور، دو قطب مخالف نیستند؟ این اصطلاحات تا چه اندازه میتوانند ابزار پژوهش آموزشی مفیدی باشند؟
3- ببینید ترجمه در فرهنگ شما چگونه پیداست؟ آیا یافتههایتان با تحلیل ونوتی مطابقت دارد؟ تا چه حد با این گفته ونوتی (10: 1992) موافقید که امروزه هر تلاشی برای مشهود ساختن ترجمه لزوما حرکتی سیاسی است؟
4- گزارش برمن در مورد تحلیلگر منفی خودش را به طور مفصل مطالعه کنید این گزارش را در تحلیل یک متن ادبی و ترجمة آن به کار ببرید. کدام یک از مقولات برمن ظاهرا مهمترین مقوله در تحلیل شما هستند؟ آیا پدیدههای مربوط دیگری وجود دارند که به گمان شما باید تبیین شوند؟
5- توری گزارشهایی را که مترجمان از فعالیتهایشان ارائه دادهاند. غیرقابل اعتماد میداند. به آثار فلستینر و لواین و به توضیحات ونوتی در مورد ترجمههای خودش، نگاهی بیاندازید چقدر با توری موافقید؟
6- از اصطلاحات گوش و صدا چه میفهمید؟ آیا ممکن (و یا حتی مطلوب) است که با دید نظری دقیقتری که در فصول 3 تا 6 دیدهایم، به ترجمة ادبی نگاهی بیاندازیم؟
7- نتایج حاصل از مطالعة موردی فصل حاضر را با نقدهای یک تاب ترجمه شده یا نقد یک نویسنده، یا با مجموعه نقدهای یک روزنامه و یا یک مجلة ادبی معین مقایسه کنید در نقدهای مذکور، پیدایی مترجم چگونه و تا چه حد است؟
8- مایر ادغام نظریة ترجمه در نقدهای ترجمه را ضروری میداند سعی کنید خودتان الگویی برای نقدهای ترجمه فراهم سازید و عناصر نظری آن را (از همین فصل یا فصلهای پیشین) ادغام نمایید. با الگوی خودتان نقدی دربارة یک متن مقصد (ترجمه شده) بنویسید. نقد مذکور چقدر موفق است؟
میتوانید دوباره به ابتدای فصل هشتم برگردید و قسمتهای مختلف آن را مشاهده کنید و دوباره تصمیم بگیرید که کدام قسمت را مطالعه کنید:
کتاب مطالعات ترجمه – جرمی ماندی
میتوانید به فهرست عناوین کتاب مطالعات ترجمه جرمی ماندی برگردید و بقیهی فصول کتاب را ببینید:
کتاب مطالعات ترجمه – جرمی ماندی
