8 – ادبیات جهان و ترجمه

⁸دلیل اینکه محصولات فرهنگی از مرکز به حاشیه جابه‌جا می‌شوند در کار ایون زوهار روی چند-سامانه‌ها بیان، و در ابتدای «تأملاتی در ادبیات جهان» نیز به‌طور مبسوط نقل‌قول شده است: ادبیات‌های حاشیه (یا «ضعیف» به‌قول او) «غالباً انواع مشابه طیف وسیع فعالیت‌های ادبی که در ادبیات‌های بزرگ همسایه قابل‌مشاهده است را ندارند (و ممکن است این احساس را ایجاد کند که [آن طیف ادبی کاملاً ضروری و] غیرقابل‌اجتناب است)»؛ «یک سامانه ضعیف قادر نیست صرفاً با تکیه بر کارگان [رپراتور] خانگی عمل کند»، و کاستی حاصل «ممکن است به‌طور کامل یا نسبی توسط ترجمه جبران شود.» ایون-زوهار ادامه می‌دهد که ضعف ادبی «ضرورتاً از ضعف سیاسی و اقتصادی ناشی نمی‌شود، اگرچه به‌نظر می‌رسد با شرایط مادّی ارتباط دارد»؛ درنتیجه، «ازآنجاکه ادبیات‌های حاشیه در نیمکره غربی در عمده موارد با ادبیات ملل کوچک‌تر یکی دانسته می‌شود، هرچند که این ایده ممکن است به‌نظر ناپسند باشد، انتخابی نداریم مگر اینکه بپذیریم که در یک گروه از ادبیات‌های کلّی مربوط به‌هم، همجون ادبیات‌های اروپا، از ابتدای [به‌وجود آمدن] این سنن ادبی سلسله مراتبی به‌وجود آمده است. در درون این (چند-)سامانه کلان، برخی ادبیات‌ها جایگاهی حاشیه‌ای یافته‌اند، که تنها بدین معناست که تا حدّ زیادی بر مدل ادبیات خارجی بنا نهاده شده‌اند» (ایون-زوهار، «مطالعات چند-سامانگی»، در Poetics Today، بهار 1990، صص.47 و 81 و 80 و 48).