بعضی از همآیندها بازتابی از محیط فرهنگیای هستند که در آن فرهنگ وجود دارند. اگر در محیطهای فرهنگی زبانهای مبدأ و مقصد تفاوت مهمی وجود داشته باشد، در آن صورت مواردی وجود خواهد داشت که متن مبدأ شامل همآیندهایی خواهد بود که آن معانی را انتقال خواهد داد که خواننده زبان مقصد با تداعی آن ایدهها آشنا نخواهد بود.
چنین همآیندهای مختص به فرهنگ ان ایدههایی را بیان میکند که قبلاً در زبان مقصد بیان نشدهاند. این همآیندها، همانند کلمات وابسته به فرهنگ خاص، اشاره به مفاهیمی دارند که بهآسانی برای خواننده زبان مقصد قابلفهم نیست.
| مثال الف
متن مبدأ (اطلاعیه کنفرانس یورولکس، 1987): Papers relating to the lesser-known languages will be particularly welcome. متن مقصد (روسی): [ترجمه معکوس به انگلیسی:] We intend to intend to discuss separately questions concerning the so-called ‘small’, i.е. lеѕѕ widespeard and “big, i.е. more widespeard languages. |
توضیح: در نگارش انگلیسی علمی، متداول و مقبول این است که درباره ‘lesser- known languages’ و همچنین ‘major languages’ و ‘minor languages’ صحبت شود.
زبان روسی دارای همآیندهای معادلی برای اینها نیست. افزون بر این، بافت سیاسی و اجتماعی روسیه کاملاً ناروا میداند که تفاوتی بین زبانهای «بهتر شناختهشده» و «کمتر شناختهشده» یا «زبانهای اصلی» و زبانهای «فرعی» قائل شود. به نظر میرسد که مترجم متن بالا از عجیب بودن چنین معانیای در زبان روسی آگاه باشد و همچنین امکان بالقوه آنها را برای توهین در نظر داشته باشد.
ازاینرو در اطراف کلمات ‘small’ و ‘big’ ویرگول گذاشتهشده، و پسازآن دگر گویی برای کلمات ارائه گردیده، و قبل از همه عبارت، اصطلاح ‘so-called’ (= بهاصطلاح) آورده شده تا مترجم/ نویسنده را از تداعی معنایی ناخواسته، مبرا نگه دارد.
توجه داشته باشید که ترجمه همآیندهای مختص به فرهنگی خاص، حاوی افزایش نسبی در اطلاعات است. این کار بدان جهت غیرقابلاجتناب است که تداعی معانی ناآشنا را نمیتوان صرفاً و به همان صورت و بدون دادن اطلاعاتی به خواننده برای تفسیر آنها، در متن آورد.
| مثال ب
متن مبدأ (کلسترال سوپر- بروشور همراه محصول حالتدهنده مو): KOLESTRAL-SUPER is ideal for all kinds of hair, especially for damaged, dry and brittle hair. متن مقصد (عربی): کولسترال سوپر هو مثالی لجمیع أنواع الشعر خصوصا للشعر المقصف، المتأذی أو التالف و أیضا للشعر الجاف أو الضعیف البنیه و القابل للتکسر. [ترجمة معکوس به انگلیسی:] Kolestral super is ideal for all kinds of hair, especially for the split-enro hair, expecially for the split- ends hair, damaged hair and also for hair which is dry, of weak structure or liable to breaking. |
توضیح: متن فوق از بروشوری که همراه حالتدهنده مو است، گرفتهشده است. در زبان انگلیسی، همآیندهای متداول با hair شامل brittle, flyaway, fine, permed, damaged, oily, dry و غیره است.
این همآیندها بازتابی از یک واقعیت فرهنگی در دنیای انگلیسیزبان است. شمار زیادی از متکلمین انگلیسی زبان دارای موهای لطیف (‘fine’)، لخت (flyaway) هستند که در ضمن ترد و آسیبپذیر (‘brittle’) نیز هست. همآیندهای متداول در زبانی عربی برای مو عمدتاً عبارتاند از: «موخورهدار» (‘split-ends’) خشک (‘dry’)، چرب (‘oily’)، زبر (‘coarse’)، و نرم و صاف (‘smooth’) این همآیندها همچنین بازتابی از واقعیت فرهنگی دنیای عربزبان را مینمایاند.
همآیندهای damaged hair و brittle hair هیچ معادل دقیقی در زبان عربی ندارند. بااینوجود مترجم در متن فوق حس میکند که مجبور است تمامی جنبههای معنی منتقلشده در متن مبدأ را بازسازی کند، البته بدون در نظر گرفتن این موضوع که آیا همآیندهای زبان مبدأ هیچ اهمیتی در بافت عربی دارند یا نه.
این هم آینده او توضیحات طولانی دادهشده در متن عربی، «معنای» بسیار کمی برای خواننده عربزبان دارد. افزون بر این، مسلم نیست که آیا ‘damaged hair’ و ‘brittle hair’ درواقع ازنظر شخص عربزبان مشکلی محسوب میشود یا نه. منطقی خواهد بود چنین فرض کنیم که افراد فقط دنبال راهحلهایی برای مشکلاتی که دارند و یا خواهند داشت، میگردند.
می خواهم فهرست کامل کتاب را ببینم و بعد ادامه بدم
می خواهم بخش بعدی کتاب یعنی همآیندهای نشاندار در متن مبدأ را بخوانم
