خلاصة مطالب
نظریة چند نظامی اون زوهر مطالعة ترجمهها را از تحلیل زبانی ایستای دگرگونیها جدا ساخته و تمام توجهش متوجه تعادل یک به یک است و به بررسی جایگاه اثار ترجمهای به طور کلی در نظامهای ادبی و تاریخی فرهنگ مقصد میپردازد. توری سپس به یک اسلوب شناسی برای مطالعات ترجمة توصیف روی میآورد. چارچوب نظری متن مقصد مدار او در واقع مقایسة زبانی متن مبداء- مقصد، و مسئلة چارچوب فرهنگی متن مقصد را با هم تلفیق میکند. هدف توری آن است که طرحهای رفتار در ترجمه را بشناسد و از این رهگذر، هنجارهای دخیل در فرآیند ترجمه را «بازسازی نماید.» هدف بنیادین مطالعات ترجمه توصیفی آن است که قوانین احتمالی ترجمه را که امکان دارد در آینده به مترجمان و پژوهشگران کمک نماید، کشف کند. شکل دقیق مقایسه متن مبداء- مقصد، در آینده تعیین میشود، صاحبنظران مکتب دخل و تصرف در دهة 1980 تأثیر متقابل الگوهای نظری و مطالعات موردی را تجربه کردند که در آن میان، «طرح» نظاممند لامبرت و گورپ برای توصیف ترجمه وجود داشت. چسترمن بعدها مفهوم هنجارها را بسط داد.
منابع مطالعاتی بیشتر
برای دستیابی به خلاصهای از تأثیر صورتگرایان (formalist) روسی بر نظریة چند نظامی، به کتاب گنتزلر (15- 118: 1993) رجوع کنید. نوشتههای برگزیدهای با ترجمة انگلیسی در آثار پومورسکا و ماتژکا (1971) یافت میشوند. برای بحث بیشتر راجع به هنجارها، آثار کومیساروف (1993) و هرمنز (1993) و نورد (1997) و پیم (1998) را مطالعه کنید. در مورد مکتب دخل و تصرف و سایر رویکردهای توصیفی، مجموعة مقالات در آثار هرمنز (1985) را ببینید. همچنین به فصل 4 همین کتاب و مبحث ون لوون زوارت (1990، 1989) بازگردید. اثری در این زمینه متعلق به لوفِوِر در فصل 8 مورد بحث قرار گرفته است.
نکات بحث و تحقیق:
1- «ترجمه اکنون دیگر پدیدهای نیست که حدود و ثغور و ماهیتش یک بار برای همیشه معلوم و مشخص شود. بلکه فعالیتی است که براساس روابط درون یک نظام فرهنگی معین استوار است. (اون زوهر، 197: 2000/ 1978)» این گفته چه معنی ضمنی در مورد ترجمه و مطالعات ترجمه دربر دارد؟ شما تا چه حد با آن موافقید؟
2- جایگاه ترجمه را در نظریة چند نظامی کشور خودتان در نظر بگیرید. این جایگاه، اولیه است یا ثانویه؟ آیا طی سالها، تغییراتی چشمگیر در این زمینه ایجاد شدهاند؟ در مورد آثار ترجمهای چند نظامی چطور؟ آیا تغییراتی براساس سنخ، زبان مبداء و غیره ایجاد شدهاند؟
3- به مطالعات موردی مختلفی که در کتاب توری وجود دارند، توجه کنید. این مطالعات در کدام عناصر مشترک هستند؟ شما برای آزمودن این یافتهها و گسترش آنها چه بررسیهایی انجام میدهید؟
4- تأکید یکی از تندترین نقدها بر کار اولیه توری در استفادة او از پایایی «حد واسط مشترک» است. به نظر شما توری تا چه حد توانسته با رویکرد «زوجهای به هم پیوسته» در کتابش در 1995 بر مشکل یاد شده چیره شود؟
5- از ترجمة کتاب هری پاترو سنگ جادو به یکی از زبانهای دیگر، مطالعهای توصیفی انجام دهید. آیا یافتههای شما با یافتههایی که در مطالعة موردی این فصل به دست آمدند، شباهت دارند؟ بدین ترتیب، شما چه احکام کلی برای فرآیند ترجمه میتوانید ارائه دهید؟ چه فرضیهای میتوانید پیشنهاد کنید و چگونه میشود در بررسی بیشتر آنها سعی بکنید؟
6- گنتزلر (133: 1993) در مورد کار توری در دهههای 1970 و 1980 مدعی است که «مطالعات ترجمة اخیر با استفاده از الگوی توری بسیار موثر واقع شده اگرچه تناقضهای نظری در این الگو وجود دارند» شما چه دلایلی برای تأیید یا رد این ادعا میتوانید پیدا نید؟ مقالات مختلفی را که در کتاب دخل و تصرف در ادبیات (هرمنز، 1985) ارائه شدهاند، مطالعه کنید. آنها چقدر با رویکرد توری تفاوت دارند؟
7- بحث هنجارها را در آثار توری (1995، 2000/1978)، کومیساروف (1993)، هرمنز (1999، 1996)، چسترمن (1997)، و پیم (1998) دنبال کنید. این صاحبنظران تا چه حد در مورد مفهومی مشابه بحث کردهاند؟ آیا میتوان آنها را در هم آمیخت؟ هنجارها چقدر در توصیف فرآیند و محصول ترجمه مفید هستند؟ آیا معتقدید عناصر یا هنجارهای دیگری نیز وجود دارند که از قلم افتادهاند؟
8- نظریههای نظامها منحصراً بر ترجمه ادبی تأکید دارند. به نظر شما این نظریهها تا چه حد میتوانند برای متون غیرداستانی و فنی کارآیی داشته باشند؟
میتوانید به ابتدای فصل هفتم بروید و بقیهی قسمتهای آن را ببینید و برای مطالعه دوباره قسمتی از آن را انتخاب کنید:
فصل هفتم نظریه نظامها
میتوانید به فهرست عناوین کتاب مطالعات ترجمه جرمی ماندی برگردید و بقیهی فصول کتاب را ببینید:
کتاب مطالعات ترجمه – جرمی ماندی
