زبان شناسان طرفدار هالیدی همواره توجه خود را معطوف مبتدای نشاندار کردهاند و به نظر نمیرسد که خبر هم میتواند نشاندار باشد. ولی مفهوم خبر نشاندار میتواند در توجیه نیروی ارتباطی برخی از گفتههای مفید باشد. برای مثال، زمانهایی است که متکلم یا نویسنده میخواهد عمداً خبری را با جدا کردن پیام از عنصر آغازینش (یعنی مبتدا) برجسته سازد.
قطعه انگلیسی از قهرمانی از صفر (ص ت فرعی)
House of Fraser shares were highly sensitive to any rumours of a bid, and we waited with caution and anxiety for the green light from the ministry. And Maifed.
به نظر منطقی میرسد که چنین مطرح بسازیم که مبتلای معمولی we در جمله دوم حذف شده تا خبر برجسته شود، خبر تمامی آنچه است که در این جمله میباشد و در نتیجه توجه متمرکز خواننده را دریافت میکند. برای تمایز قائل شدن بین عملکرد مبتدا نشاندار و عملکرد خبر نشاندار، میتوان گفت که مبتدایی نشاندار اهمیت را به عنصری مثل اطلاعات ربط میدهد، در صورتی که خبر نشاندار اهمیت به عنصری مثل هسته پیام میدهند.
دلیل دیگر برای برجستهسازی And weited در مثال بالا این است که آن اطلاعاتی را که قبلاً در جمله قبلی گفته شده، کلمه به کلمه تکرار میکند. در نتیجه تأثیری تعجبآور بر روی خوانندهای دارد متوقع است هر جمله جدیدی باعث پیش رفتن کلام شود. در این نوع موارد، تکرار اطلاعات و توقع خواننده مبنی بر اینکه کلام باید پیش رود، با تفسير غیرمستقیمی از پیام رفعورجوع میشود.
در این مورد خاص، ما عبارت And waited را به معنی چیزی شبیه به «ما منتظر ماندیم ولی اتفاقی نیفتاده» یا بیهوده منتظر ماندیم تفسیر میکنیم.
خبر نشاندار در زبان فرانسه
در زبان فرانسوی، غیرممکن است که جمله بدون مبتدای بالا را تولید کرد. فعل در زبان فرانسه باید به همراه یک فاعل بلافصل باشد. البته این موضوع در مورد دستور زبان انگلیسی هم صدق میکند (اگر دستور زبان انگلیسی را بهعنوان نظامی انتزاعی در نظر بگیریم ولی انگلیسی، برخلاف زبان فرانسوی، از جملات بدون مبتدا در مقام یک وسیله نسبتاً متداول سبکی بهره میجوید که هم مقبول است و هم در بسیاری از بافتها تأثیرگذار، ترجمه فرانسوی این مثال بر این مشکل یا شرح دادن این تفسیر فائق آمده است: Nous attendimes en vain (تحتاللفظی: «بیهوده منتظر ماندیم»)، ولی آن عنصر تعجب را از دست میدهد چون این جمله با الگوی معلوم- بهعلاوه- جدید مطابقت میکند. ترجمۀ عربی این مثال، عنصر تعجب را با بهرهگیری از آمیزهای از تکار و علامتدهی زمانی حفظ میکند.
و انتظرنا ئم انتظرنا.
دلیل دیگر برای برجستهسازی And weited در مثال بالا این است که آن اطلاعاتی را که قبلاً جمله قبلی گفتهشده، کلمه به کلمه تکرار میکند.
در نتیجه تأثیری تعجبآور بر روی خوانندهای داری متوقع است هر جمله جدیدی باعث پیش رفتن کلام شود. در این نوع موارد، تکرار اطلاعات و توقع خواننده مبنی بر اینکه کلام باید پیش رود، با تفسير غیرمستقیمی از پیام رفع و رجوع میشود. در این مورد خاص، ما عبارت And waited را به معنی چیزی شبیه به «ما منتظر ماندیم ولی اتفاقی نیفتاده با هیشوده منتظر ماندیم تفسیر میکنیم.
معنای این جمله بهصورت تحتاللفظی ‘and waited- we then waited- we’ است یعنی «ما منتظر ماندیم و سپس پیشتر منتظر ماندیم» که همان معنای «بیهوده منتظر ماندیم» است.
استفاده از علائم نقطهگذاری
بهجز حذف کردن مبتدا برای برجستهسازی عنصر خبری، همچنین میتوان از علائم نقطهگذاری در زبان نوشتاری بهره جست تا آرایش عناصری جملهای غیر معمول را به صورت گروههای نواختی نشان داد. مثال زیر را که برگرفته از داستان دخترک طبل زنی نوشته لوکری است (8: 1983) در نظر بگیرید:
As a further precaution, tlie addresses of Israeli staff were not printed in official diplomatic lists for fear of encouraging the impulsive gesture at at time when Israel was being a little hard to take. Politically.
نقطه در قبل از کلمه Politicitly همزمان چند کار را انجام میدهد. اول، پایانی است از یک گروه نواختی در گفتار قبلی، و در نتیجه آنچه را بعد میآید بهعنوان واحد مجزایی از اطلاعات مینمایاند. که واحد اطلاعاتی باید شامل یک عنصر جدید باشد.
آن عنصر جدید که در این مورد یک واحد کامل اطلاعاتی است یک قید ساده است یعنی Politically. این به نوبه خود غیرمعمول است و در نتیجه در زبان انگلیسی نشاندار محسوب میگردد.
دوم اینکه برای تفسیر کلمه Politically بهعنوان یک واحد اطلاعاتی، باید چنین فرض کنیم که منظور آن برجستهسازی خبر است- یعنی برجستهسازی با حذف عنصر مبتدایی Israel was being a little bard to take سوم، در پایان رساندن یک گروه نواختی در این حالت، نقطه همچنین باعث برجستهسازی خبر قبلی میشود. نقطه، تأکید خبری بیشتری به تکه اطلاعاتی قبلی یعنی was being a little hard to take میدهد.
مثالی برای ساخت اطلاعات نشاندار
در زیر مثال دیگری از ساخت اطلاعاتی نشاندار وجود دارد. این مثال برگرفته از یک برگه تبلیغاتی است که همراه طیفی از محصولات آرایشی استی لادر قرار دارد:
Extraordinary new colors.
Extraordinary new compatcts.
ESTEE LAUDER SIGNATURE.
Singular. Intense.
Privileged Provocative.
Colors to astonish.
Make resistance impossible.
Consider them. Yours.
Like a fingerprint.
استراتژی به کار گرفته شده برای برجستهسازی عناصر خبری و برای ایجاد ساختهای اطلاعاتی فوقالعاده نشاندار در قطعه بالا همان استراتژی مورد استفاده توسط لوکری در مثال دخترک طبلزن است.
عناصر مبتدایی در اینجا حذف شدهاند تا یک خبر برجسته نشود، برای مثال (they/ these colors?) Make resistance impossible نقطه درجاهایی غیرمعمول گذاشتهشده تا خواننده را وادار کند تا عناصر خاصی را بهعنوان واحدهای کامل اطلاعات در نظر بگیرید.
این نکته بهویژه در مورد Consider them. Yours مؤثر است، یعنی جایی که شخص بهطور خودکار دو تفسیر را میگیرد: ‘consider them’ (یعنی درباره آنها فکر کن)، ‘they are yours’ و ‘consider them yours’ در نسخه فرانسوی این برگه تبلیغاتی فقط اولین تفسیر به طور موفقیتآمیزی انتقال یافته است. (Regardezles. Elles sont a vous).
چون تمرکز و کانون اطلاعات معمولاً بر روی خبر یا بخشی از آن قرار دارد، و چون ساخت اطلاعاتی بینشان شامل قرار دادن عنصر معلوم قبل از عنصر جدید است و ساخت مبتدایی بینشان شامل قرار دادن مبتدا قبل از خبر است، پس جای تعجب نیست که مبتدا اغلب با اطلاعات معلوم یکسان است و خبر اغلب با اطلاعات جدید مطابقت میکند.
این شاید دلیل بخشی از تعریف مبتدا، برای اکثر زبانشناسان نحله پراگ است که مبتداُ معلوم و بخشی از تعریف خبر این است که خبر، جدید است. حال به این دیدگاه خاص میپردازیم تا مناسبت آن را با فعالیتهای ترجمهای بفهمیم.
در ادامه بخوانید : الگوی پیشنهادی مکتب پراگ
