مرکز خدمات تهران ترجمه
 

اهمیت مطالعات ترجمه در پیشرفت آموزشی


اهمیت مطالعات ترجمه در پیشرفت آموزشی

آنا برناکا

در این مقاله، آنا برناکا، به نقش مترجم به عنوان رابط بین فرهنگ­ها اشاره میکند. علاوه بر صرفاً جایگزین کردن یک شکل از کلمات به دیگر نوع آن، مترجم این ظرفیت را دارد که  فهم ما از مطالب در حال توسعه و فرهنگ­های بومی ارتقا دهد. او برای این کار از  ایده­ های مرتبط ورای مرزهای فرهنگی و ملی استفاده می کند . مقاله پیش رو مطالعات موردی را ارائه می‌دهد که تاکید بر نقش محوری و حیاتی ترجمه در حصول دانش­های جدید و بهبود درک بیشتر فرهنگ­های بومی در هند و افریقای جنوبی را دارد. از این دیدگاه ترجمه باعث می‌شود که از زبان استفاده وسیع­تری شود و به وسیله‌ی آن آموزش بهبود یابد. همچنین فعالیت‌هایی در جهت حفاظت رسمی از طریق قانون اساسی ایالتی و برنامه­های آموزشی مرتبط را فراهم می­سازد.

مقدمه

 ترجمه صرفاً یک فرایند «درون زبانی» نیست. جایگزین کردن متن زبان منبع با متن زبان هدف بسیار مشکل­ است و شامل نکات ظریف و دقیق فرهنگی (تمدنی) و آموزشی است که می­تواند گزینه­ ها و گرایشات گیرنده­ ها را شکل دهد. هرگز در یک خلاء سیاسی یا فرهنگی مترجمان ایجاد نمی­شوند و نمی­توانند از متنی که در آن محصور شده­ اند، جدا گردند (دینگ وانی و مییر، 1995:3). همانند آنچه دیوید کاتان در فرهنگ­های ترجمه ­ای ابراز داشته است: مترجم یک عامل رابط دوزبانی بین ارتباط پذیرنده­ های تک زبان در دو جامعه‌ای است که زبان‌های مختلفی دارند(2004:16). از این رو مترجمان نه تنها باید واسطی بین نظام­های زبانی مختلف باشند بلکه باید رابطان درون فرهنگی نیز باشند یا همانند آنچه که توسط آنیلا کورزنیوسکا و پیور کوهیوزاک در ترفندهای ترجمه انگلیسی – لهستانی موفق در تجارت آمده است – آنها باید دو زبان و دو فرهنگ داشته باشند (2006:71). بنابراین، ترجمه یک نقش حیاتی را در فهم ما از دیگر فرهنگ­ها حاصل می­کند.

 نقش مترجم در ایده­ هایی که منبع آنها ورای مرزهای ملی و فرهنگی می‌باشد، او را در یک موقیعت منحصر به فرد برای فهم طیفی از مفاهیم توسعه و پیشرفت قرار می­دهد. ترجمه کردن از جنوب جهان یک منبع فوق العاده گرانبها از دانش درباره ی زبان­های غیرآشنا، فرهنگ­ها و تجارب بومی را بدست می‌دهد. این موضوع برای کسب فهم جوامع غیراروپایی فوق العاده مفید است. علاوه بر این، ترجمه می­تواند اثر حیاتی در سیاست داشته باشد. می­تواند به عنوان عاملی برای مصالحه یا یکپارچه سازی اجتماعی استفاده شود. ترجمه ­ها می­توانند اثر مهمی بر رساندن معنا و برقراری ارتباط در مورد موضوعات مهمی مانند حقوق بشر و  حقوق جهانی داشته باشند.

هدف این مقاله تاکید بر جنبه­های مختلف فرایند ترجمه می­باشد. در واقع آن دسته از فرایندهایی که اغلب بد فهمیده می‌شوند(اشتباه ترجمه می‌شوند) فقط به فعالیت غیرساختاری و زبانی مربوط هستند. در این مورد فقط یک دسته از مواد متنی توسط دسته‌ای دیگری جایگزین می­شوند،. من در ابتدا بر جنبه­های واحد ترجمه از دیدگاه موقعیت اخیر در افریقای جنوبی که یازده زبان رسمی براساس قانون اساسی دارند، تمرکز خواهم کرد اما انگلیسی به زبان غالب در آنجا مبدل شده است. دوم، درباره‌ی دشواری‌های ترجمه یک زبان تازه کشف شده مثل کورو  بحث می­کنم، براساس فرضیه «وورفین» زبان براساس جهانی که ما در آن زندگی می­کنیم، شکل می­گیرد. در نتیجه ترجمه هر زبانی به ما اجازه می­دهد تا درهایی را به محیط­های زبانی و فرهنگی ناشناخته باز کنیم. نتایج به دست آمده از چنین جستجو‌ها و بررسی‌هایی مسلماً جهان رو به گسترش غنی را با کمک روش شناسی ترجمه­ای و توسعه آموزش توصیف می‌کند. در نهایت، به طور خلاصه، بر نقش خلاق مترجمان تاکید می­کنم که اغلب در خلق یک واژگان جدید در جهت رساندن موفق پیام متن مبدا دخیل هستند. در این راستا تعاملات بین نظم­ مطالعات ترجمه­ ای و آموزش توسعه­ ای بسیار آشکارتر خواهد بود. 

رسیدن به معنای تفسیری و مفهومی

ترجمه­ ها هرگز یک محصول تهی از فرهنگ نیستند، آنها فقط یک توافق بین ترجمه­ ای علمی که به جستجوی کلمات جایگزین (جملات و متن­ها) از یک زبان به زبان دیگر نیستند، مترجم نمی­تواند صرفاً واژگان معادل در زبان هدف را برای معنی کردن متن مبدا ارائه دهد(دینگ ونی و مییر، 1995:3). از این رو، همانند آنچه که توسط «آنیلا» و «مورزنیوسکا» و «پیور کوهیوزاک» بیان شد، مترجمان نه تنها باید رابطانی بین نظام­های مختلف زبانی باشند بلکه باید رابطان درون فرهنگی نیز باشند. نقش مترجم ربط دادن ایده­ های متن مبدا ورای مرزهای ملی و بومی است که او را در یک موقعیت منحصر به فرد برای فهم مفاهیم پیشرفت و توسعه­ ای مختلف قرار می­دهد. از این رو، ترجمه کردن متون جنوب جهان یک منبع فوق العاده گرانبها از دانش در باره‌ی زبان­های غیرآشنا و تجارب بومی ایجاد می‌کند و برای جوامع غیراروپایی فهم مناسبی ایجاد می‌کند تا رسیدن به اهداف آموزشی پیشرف و توسعه را محقق کند.

تعدد زبان‌های رسمی در یک اجتماع

در مورد افریقای جنوبی، ترجمه برای تامین نیازهای اجتماعی درست مانند تامین نیازهای سیاسی مهم است. در حال حاضر، یازده زبان رسمی توسط قانون اساسی در افریقای جنوبی مورد تایید است،  برخی از منتقدین اعتقاد دارند که چندزبانی رسمی بر غالبیت زبان انگلیسی اذعان دارد. دولت به طور نامناسبی برای پروژه زبان پیچیده ساماندهی شده است در حالی­ که تمامی زبان­های بومی می­توانند به طور همزمان کارایی برابری داشته باشند. در مجموع، انگلیسی به طور منظمی تنها راه ارتباطی روزانه در زندگی سیاسی، تجاری و آموزشی گردیده است. دیگر زبان­ها، به طور غالب «زولو» و «ژوزا»، در حوزه­ های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی مورد بی‌توجهی قرار گرفته­ اند(تانکین و فرانک، 2010:17).

نیاز فوری برای ترجمه کتاب­های بومی و سایر متون­ در افریقای جنوبی موضوع اصلی مناظره­ های علمی در سال 2009 در موسسه ادبیات مقایسه­ا ی و اجتماعی در دانشگاه کلمبیا بود (آیبید: 17). در این سمپوزیوم، «انتیج کراگ»، «روزالیند سی»، «موریس» و «همفری تانکین» درباره‌ی ابتکار عمل در زمان انجام ترجمه ادبیات‌ آفریقایی یا متون افریقایی به زبان انگلیسی بحث کردند. آن‌ها همگی در این رابطه توافق نظر دارند که همانند برخی از کشورهای چندزبانه، ترجمه ادبیات افریقایی و اصلاح فرهنگی که از نظر اهمیت ملی در صدر بقیه است در توسعه دانش مربوط به گروه­ های کمتر شناخته شده زبانی مانند «زولو» یا «ژوزا» سهیم هستند. علاوه بر این، برخی پروژه­ ها نه تنها دیگر صداها را نمی­شنوند بلکه ... اساس فرهنگ انگلیسی،  فرهنگ­های دیگر و فرهنگ مردم افریقای جنوبی را در گفتمان چندزبانه توسعه می­دهند (آیبید). ترجمه می­تواند در این متن به عنوان یک فعالیت حداواسط مطرح باشد و باعث شود شکلی از مصالحه بین فرهنگ­ها یا تمدن­های مشتاق غالب، فرهنگ‌های مرکزی و یا پیرامونی ایجاد شود .

بحثی که مطرح شد هم ترجمه‌ی خلاقانه در برگرداندن متون افریقایی و هم معرفی و ادغام کردن زبان­های افریقایی بومی در نظام آموزشی افریقای جنوبی را در بر می­گیرد. در هنگام اجرای پروژه، گروه محققان با طیف کاری وسیعی مواجه بودند که از شاعران تا ستاره­شناسان افریقایی را دربر می‌گرفت، دانشمندان، برخی از دشواری­های موجود را شناسایی کردند از جمله نبود معادل­ها و فضاهای خالی واژگانی در زبان افریقایی. برای مثال یکی از این دشواری­های زبانی، ترجمه واژه "سوراخ سیاه" بود که به طور تحت الفظی باید در ترجمه افریقایی به swartgat ترجمه می­شود – واژه موهن بدنام برای افریقایی­ های بومی (آیبید: 18).

در راه حل چنین مشکلاتی، «آنتجه کراگ» کسی بود که برای ترجمه از انگلیسی به افریقایی، کلمات جدیدی را از زبان هلندی قرض گرفت و ساخت و آنها را به زبان هدف ادغام نمود.علاوه بر این، این بانوی محقق ظاهر مشابهی در زبان­های افریقایی مانند ژوزا و زولو مرتبط با واژگان علمی شناسایی نمود. نبود واژگان توصیف شده نه تنها همه گیر و نظامی جهانی بودند، بلکه واژگان کلیدی استفاده شده در ریاضیات یا جغرافیا بودند که اجرای این زبان­ها به نظام آموزشی افریقای جنوبی را محدود می­کرد. در نتیجه، گروه مترجمان از مهارت­های خلاقانه خود و کلمات جدید بدست آمده به جای کلمه انگلیسی simply Zulu-ifing استفاده کردند (آیبید: 19). با این حال مشکل فضاهای خالی واژگانی تنها در ترجمه واژگان انگلیسی به زبان­های افریقایی وجود ندارد این مشکل در فرایند معکوس نیز مشاهده شده است. یک مثال برای این مورد این است که زبان انگلیسی فاقد واژه­ای معادل کلمه افریقایی mede-menslikheid است،  معنای تحت الفظی این کلمه fellow human-ness (همکار بشر) می­باشد.

برخی دانشمندان در افریقای جنوبی اعتقاد دارند که رسمی شدن زبان­های مختلف در افریقا، فراتر ز یک ژست می­باشد (2010:21). این اتفاق از نظر سیاسی و فرهنگی انگیزه‌های خودباوری را افزایش می­دهد. فرض می­شود که زبان­های رسمی افریقایی به طور مساوی استفاده می­شوند، اما این طور نیست؛ در عمل این زبانهای رسمی نسبت به زبان­های افریقایی محلی که کمتر شناخته شده‌اند و مورد پسند عامه هستند کمتر استفاده می‌شوند. برای حل چنین مشکلاتی، به تازگی دانشمندانی مانند آنتجه کراگ، رزوالیند سی موریس و همفری تانکین به ایجاد خلاقیتی در بهبود ترجمه زبان­های افریقایی مانند زولو یا ژوزا در جهت گسترش دانش این فرهنگ­ها عهده ­دار شده­ اند.

ترجمه خلاقانه برای فهم فرهنگ و تمدن (کشف یک زبان جدید)

مثال دیگری برای مواردی که ترجمه فهم فرهنگ جنوب جهان را آسان می‌کند، زبان تازه کشف شده «کورو» می­باشد که زبانی بومی است. زبانشناسان هنگامی­که بر روی دو زبان «آکا و میجی» (دو زبان اقلیت صبحت شده در هند) کار می­کردند، تصادفاً ان را کشف کردند. کورو طی سفرهای اکتشافی در سال 2008 به عنوان بخشی از پروژه صدای شکیبا ملی جغرافیایی، کشف گردید (موریسون، 2010: 1). زبانشناسان گزارش کردند که به تازگی زبانی را از زبان­های بسیار شناخته شده در واژگان، صداها و ساختار تشخیص داده­اند. چیزی که بیشتر مورد علاقه است این است که به نظر می­رسد که مجاورت قلمرویی قبیله آکا بر کورو به میزان زیادی تاثیر نداشته است و تفاوت صداها بین دو زبان می­تواند با تفاوت صداها در زبان انگلیسی و ژاپنی مقایسه شود. زبانشناسان به علت اینکه تنها هزار نفر به زبان کورو  صحبت می­کنند، ابراز نگرانی کرده ­اند و علت مهم­تر اینکه در حقیقت زبان کورو شکل نوشتاری ندارد (آیبید). این ویژگی بسیار مهم است و به نظر می­رسد که یکی از دشواری­ های نخستینی باشد که مترجمان  با آن روبرو باشند.

اگرچه چالش درباره ی خود ترجمه در این رابطه بیشتر از فقدان شکل نوشتاری آن است. «گرگوری اندرسون»، که کورو را در مسیرهای بسیاردشواری ترسیم نمود، بیان داشته است که کورو به طور منحصر به فردی دانش جهان طبیعت در مسیرهایی که نمی­تواند به زبان­ اصلی ترجمه شود را رمز گشایی می­کند (هاتز، 2010).

درباره ی معنای جالب توجه توصیف جهان پیرامون و محیط توجه به جدا کردن صحبت کنندگان کورو بسیار جالب است. آنها جامعه ­ای هستند که از تاثیرات بیرونی برحذر بودند. از این رو، از نقطه نظر زبان شناسان، کورو می­تواند یک نمونه بزرگ از فرضیه «ساپیر-وورف» باشد. این فرضیه می‌گوید زبان به میزان قابل توجهی از مکانی که در آن زندگی می­کنیم، تاثیر می­پذیرد. کلمات کورو دریافت واحدی از جهان پیرامون قبیله ایندین شمال شرق را نشان می­دهند. از این رو، ترجمه این زبان بومی می­توان منبع بسیار باارزشی از دانش موجود در رابطه با فرهنگ شگفت انگیز و وجودی آنها باشد. زبان کورو می­تواند دید ارزشمندی از جهان وجودی آنها، نظام ارزشی و دریافت آنها از محیطی که در آنجا زندگی می­کنند، بدهد. ترجمه مناسب حساس و فرهنگی می­تواند به عنوان روشی برای توسعه در بیشتر احساسات خلاقانه باشد. نقش ترجمه در آموزش پیشرفت و توسعه به عنوان  خودگواهی مبدل شده است که «دیوید هریسون» ارائه نموده است، او کسی بود که کورو را برای استراحت جهان معرفی کرده است و پیشنهاد کرده است که: تجدید حیات زبان به تمایلات اجتماعی مهم بیشتر دهه­ های آتی مبدل خواهد شد. این عقب زدگی بر خلاف جهانی شدن اثرات عمیقی بر زندگی عقلانی بشر دارد(2010:12).

نتیجه گیری

همانند این دو نمونه که نشان داده شد، ترجمه تنها می­تواند تعدادی از نقش­های مختلف همانند اتحاد یا ساخت کلمات جدید را ایفا نماید اگرچه به عنوان منبعی از دانش برای خارجی‌ها و فرهنگ­های کمتر شناخته شده می­باشد. از این رو، ترجمه نه تنها صرفاً یک فرایند زبانی نیست بلکه می­تواند یک اثر اجتماعی و سیاسی همانند موارد مذکور در افریقای جنوبی و هند ایجاد کند. فرایند ترجمه می­تواند به عنوان مسیری برای معرفی برابری فرهنگی از طریق توانمند سازی ژوزا، زولو یا کورو، به زبان مورد استفاده تبدیل شده و طی مسیر آموزش بهبود یافته و فعالیتی به سمت محافظت رسمی از طریق قانون اساسی ایالتی و برنامه­ های مربوطه داشته باشد. علاوه بر این، ترجمه می­تواند به عنوان پلی بین جهان شمال و جنوب باشد. در صورتی که چنین چیزی برای محققان مترجم و تحقیق در رابطه با زبان­های بومی آسیایی وجود نداشته باشد، ما هرگز چیزی در رابطه با زبان کورو نخواهیم شنید. در حقیقت از طریق ترجمه، ما در نهایت قادر خواهیم بود تا با جهان کورو آشنا شویم. ترجمه این زبان به ما اجازه خواهد داد تا درهایی را بر روی جهان زبانی و فرهنگی ناشناخته باز کنیم. این موضوع همچنین نقطه بزرگ ارجاع جهان در حال توسعه به روش شناسی ترجمه و توسعه آموزش مربوطه را نشان می‌دهد.  

آنا برناکا مدرک لیسانس در علم زبان را از دانشگاه ژزین و مدرک فوق لیسانس را در ادبیات انگلیسی از دانشگاه دالارنا گرفته و فارغ التحصیل شده است. در سال 2010 او با شایستگی از دانشگاه سرری با مدرک فوق لیسانس در ترجمه فارغ التحصیل شد. او بورس تحصیلی را از دانشگاه دالارنا برای شرکت در یک برنامه روایتی و مهاجرتی فشرده در کروسنو، لهستان دریافت نمود. او به تازگی به عنوان مترجم برای شرکتی در لندن در حال کار است؛ زبان کاری او انگلیسی، سوئدی و لهستانی است. زمینه­ های مهم علاقه ­مندی او ترجمه در رابطه­ های با مفاهیم فرهنگی، اجتماعی، و سیاسی و مقالات قدیمی که به طور ویژه ­ای با نقش مترجمان به عنوان رابط بین تمدن­ها سروکار دارد، می­باشد.

 

http://www.developmenteducationreview.com/issue14-perspectives4

متن انگلیسی موجود است در صورت نیاز با ما تماس بگیرید یا از طریق لینک بالا اقدام کنید
با تشکر بخش پژوهشی تهران ترجمه- خیرخواه

نوشته شده در تاریخ 1394/1/24